Gurluşyk in engineeringenerligi, beýik binalary gurmakdan başlap, tutuş derýalardan geçýän köprüler gurmaklyga çenli dünýämizi köp derejede üýtgetdi.
Simpleönekeý şöhle sütüni bu binalaryň köpüsiniň iň möhüm böleklerinden biridir.
Gurluşyň bu bölegi hem eksenel ýüklere, hem-de gapdal güýçleriň döremegine ýa-da şol bir wagtyň özünde uzynlyk ýüküniň üýtgeşikligine baglydyr.
Häzirki zaman in engineeringenerçilik täsinlikleriniň köpüsi şöhle sütünleri bolmazdan mümkin bolmazdy.
Bu makalada şöhle sütünlerine seredip, olaryň nämedigini, nähili işleýändigini we näme üçin möhümdigini gürleşerin.
Bu ýazgy, täze in engineeringener okuwçysy ýa-da täze bir zat öwrenmek isleýän tejribeli inerener bolsun, her kim üçin.
Şonuň üçin başlalyň we şöhle sütünleriniň nämedigini we näme edýändigini öwreneliň.
Giriş
Resmi kesgitleme:
Gurluş agzasy şol bir wagtyň özünde eksenel ýüklere we gapdal güýçleriň öndürýän egilme pursatlaryna ýa-da uzynlyk ýüküniň eksantrikligine sezewar bolýar.
Şöhle sütüni binalary, köprüleri we beýleki desgalary goldamak üçin ulanylýan in engineeringenerçiligiň möhüm bölegidir.
Bu makalada şöhle sütünleriniň in engineeringenerçilikde we gurluşyk taslamalarynda ulanylyşynyň dürli usullaryna serederis.
Sütün şöhlesi näme?
Şöhle sütüni, uzyn okundaky ýüklere garşy durmak üçin döredilen gurluş agzasydyr.
Ony gysyş agzasy diýip atlandyryp bolar, bu gysylanda agramyň köpüsiniň üstüne goýulýandygyny aňladýar.
Şöhle sütüni şöhleleriň, diwarlaryň, plitalaryň we beýleki gurluşlaryň agramyny saklap biler.
Şöhle sütünleriniň görnüşleri
In engineeringenerçilikde ulanylýan şöhle sütünleriniň köp görnüşi bar.
Aýlanan polatdan ýasalan sütünler polat gurluşykda ulanylýan sütüniň umumy görnüşidir.
Polat plitalary bilelikde basylanda ýükleri saklap bilýän şekilde ýasamak arkaly ýasalýar.
- Demir-beton şöhle sütüni: Bu görnüşli sütün betondan ýasalýar we polat barlar bilen berkidilýär.
Demirbeton bilen gurmak üçin ulanylýar we agyr zatlary herekete getirmegiň ajaýyp usulydyr.
- Agaç şöhle sütüni: Şöhle sütüniniň bu görnüşi agaçdan ýasalýar we köplenç ýaşaýyş jaý gurluşyklarynda ulanylýar.
- Birleşdirilen şöhle sütüni: Bu görnüşli şöhle sütüni has güýçli we has berk gurluş gurmak üçin polat we beton ýaly iki ýa-da has köp materialy birleşdirip ýasalýar.
Şöhle sütüni size hemme zady berende näme üçin az çözmeli?
Düşünmek kynmy? Nukdaýnazaryny biraz üýtgedeliň:
Bir gezekde diňe bir zady edip bilýän içgysgynç, göni şöhlelerden bizar bolýarsyňyzmy? Şöhle sütüninden başga hiç ýere seretmäň! Hemme zady edýän agzany ulanyp bilýän bolsaň, näme üçin ýönekeý, bir ölçegli şöhläni ulanmaly?
Hawa, şöhle sütüni gurluş in engineeringenerçiliginiň artykmaçlygydyr, sebäbi eksenel ýükleri we egilmek pursatlaryny aňsatlyk bilen dolandyryp bilýär.
Onda näme üçin hemmesine eýe bolup bilýän bolsaňyz, diňe bir görnüşi saýlaň? Köpugurly şöhle sütüni bilen uzynlykdaky ýüküň täsinligini kabul edip, durmuşyňyza birneme gapdal güýç goşup bilersiňiz.
Bolýar, bu diňe telewizor mahabatyna meňzeýän degişme.
Indi düşündirişe gaýdyp geleliň.
Şöhle sütünlerinde ulanylýan materiallar
Şöhle sütünleri beýleki zatlar bilen bir hatarda daşdan, agaçdan, betondan ýa-da polatdan ýasalyp bilner.
Häzirki zaman gurluşyklarynda H görnüşli polat sütünler köplenç güýçli we gaty bolany üçin ulanylýar.
H şekilli sütüniň has uzyn flanes taraplary, gysyş güýçlerine has gowy garşy durmagy üpjün edýän orta web bölekinden has galyň.
Döwrebap binalar köplenç demirbetondan ýasalan şöhle we sütün ulgamlary bilen saklanýar.
Kesgitleme we tapawutlar
Şöhläniň we sütüniň kesgitlemesi
Şöhle, egilmek bilen ýüklere garşy durmak üçin ýasalan binanyň bölegi.
Adatça, tekiz bolup, ujunda ýa-da uzynlygynda saklanýar.
Pollaryň, üçekleriň we köprüleriň köpüsi şöhle bilen saklanýar.
Beýleki tarapdan, sütün binanyň dik bölegi bolup, esasan gysyjy ýüklere garşy durmak üçin ýasalýar.
Adatça binany ýa-da başga bir gurluşy saklamak we agramy düýbüne geçirmek üçin ulanylýar.
Beam bilen sütüniň arasyndaky tapawutlar
Şöhleler bilen sütünleriň arasynda birnäçe esasy tapawut bar.
- Carryük göterijilik ukyby: şöhleler köplenç egilen ýükleri götermek üçin ýasalýar, sütünler esasan gysylan ýükleri götermek üçin ýasalýar.
Şol sebäpli şöhleler egilende has güýçli bolýar we gysylanda has gowşak bolýar, sütünler gysylanda has güýçli bolýar we egilende has gowşak bolýar.
- Ugry: şöhleler adatça gapdalda, sütünler adatça ýokarda.
- Goldaw şertleri: Şöhleler, adatça, uçlarynda ýa-da uzynlygy boýunça goldanýar, sütünler adatça olaryň düýbünde we ýokarsynda goldanýar.
- Kesgitli görnüş: şöhleler adatça inedördül, tegelek ýa-da I görnüşli, sütünler adatça inedördül, tegelek ýa-da gönüburçly.
Esasy düşünjeler we tapawutlar
Şöhle sütüni eksenel we egilme ýükleri dolandyrmak üçin ýasalan binanyň bölegi.
Agyr ýükleri gurluşdan düýbüne geçirmek zerur bolanda ulanylýar.
Şöhle sütüni aşaky gurluşdan ýokary gurluşa geçýär.
Agramyň binanyň ýokarsyndan düýbüne geçmeginiň esasy bölegi.
Şöhle sütünleriniň, şöhleleriň we sütünleriň arasyndaky tapawutlar
Şöhle sütünleriniň, şöhleleriniň we sütünleriniň arasyndaky iň möhüm tapawutlar:
- Carryük göterijilik ukyby: Ok sütüni we egilme ýükleri götermek üçin şöhle sütüni ýasalýar, şöhle bolsa epilme ýüklerini götermek üçin ýasalýar we sütün esasan eksenel ýükleri götermek üçin ýasalýar.
Sütün dik gysyş agzasy, şöhle gorizontal gysyş agzasydyr.
Şöhle sütüni binýady gorizontal ýa-da dik bolup bilýän ýokarky gatlak bilen birleşdirýär.
Kesgitleýiş görnüşi boýunça şöhle adatça inedördül, tegelek ýa-da I şekilli, sütün adatça inedördül, tegelek ýa-da gönüburçly bolýar.
Şöhle sütüniniň kesişmesi islendik görnüşde bolup biler, ýöne adatça inedördül we tegelek şekilleriň garyndysydyr.
- Ulanylyşy: şöhleler esasan pollary, üçekleri we köprüleri goldamak üçin ulanylýar, sütünler esasan binanyň ýa-da başga bir gurluşyň agramyny goldamak üçin ulanylýar.
Şöhle sütünleri hem eksenel, hem egilýän ýükleri binýata geçirmeli binalarda ulanylýar.
Şöhle sütüni birikmesi
Şöhle sütün baglanyşyklary şöhleleri we sütünleri bir gurluşda saklaýar.
Bu makalada şöhle sütünleriniň dürli görnüşlerine we binanyň howpsuz we durnukly bolmagyna nähili kömek edýändigine serederis.
Şöhle-sütün baglanyşyklarynyň görnüşleri
Baglanyşygyň näderejede berkdigine esaslanyp, şöhle sütünleriniň iki esasy görnüşi bar: çeýe birikmeler we berk birikmeler.
- Çeýe birikme: simpleönekeý baglanyşyk ýa-da berkidilen birikme diýlip atlandyrylýan çeýe baglanyşykda, birikdirilen bölekleriň arasynda pursat geçirilmeýär.
Ok ýa-da gyrkyjy güýçleri herekete getirýär, ýöne pursatlar däl.
Çeýe birikmeler köplenç şöhleler we sütünleriň arasyndaky baglanyşyklar ownuk öwrümler ýa-da öwrümler bilen baglanyşykly gurluşlarda ulanylýar.
- Ygtybarly birikme: Bir salym çydamly ýa-da üýtgewsiz birikme diýlip atlandyrylýan berk baglanyşyk, gyrkylan we pursaty birleşdirilen bölekleriň arasynda geçirýär.
Şöhle bilen sütüniň arasyndaky baglanyşyk uly öwrümleri ýa-da öwrümli güýçleri dolandyrmaly bolanda berk birikmeler ulanylýar.
Specialörite birikmeler
Egri bogunlar, sütünlere eksantrik şöhleler we sütün torlaryna birikmek üçin ýönekeý birikmeler ulanylyp bilner.
Bu baglanyşyklar aýratyn hasaplanýar.
Şöhle bölümlerini kiçeltmek bilen, ýönekeý baglanyşyklar birleşdirilmegine has köp garşylyk görkezip biler.
Bu şöhläniň torundaky deşikleri kesmek ýa-da şöhläniň flanesleriniň bir bölegini kesmek arkaly amala aşyrylyp bilner (web bölümi azaldyldy).
Şöhle-sütün birikmesiniň dizaýnyna täsir edýän faktorlar
Ulanylýan şöhle sütün birikmesiniň görnüşi, gurluşyň saklap biljek agramynyň mukdary, gurluş dizaýn talaplary we materiallaryň häsiýetleri ýaly birnäçe zada baglydyr.
Şöhle sütünleriniň baglanyşygyna täsir edýän käbir zatlar:
- Capük kuwwaty: Şöhle sütün baglanyşygy, güýçlere we pursatlara garşy durmak üçin ýeterlik ýük göterijiligine eýe bolmalydyr.
- Gurluş dizaýnyna talaplar: Şöhle sütüniniň dizaýny gurluşyk kody we gurluş dizaýny üçin taslama aýratynlyklaryna laýyk gelmelidir.
- Material aýratynlyklar: Dizaýn şöhle sütün birikmesinde ulanylýan materiallaryň berkligini we berkligini göz öňünde tutmalydyr.
Iň ýokary pursat we dizaýn
Gurluş dizaýnynda, gurluşyň egilmek pursatlaryna garşy durmak ukyby, onuň durnukly bolmagyna göz ýetirmegiň esasy bölegi bolup durýar.
Iň ýokary pursat
Şöhläniň näçe egilip biljekdigini kesgitlemek üçin egilme pursat deňlemeleri we formulalary ulanylýar.
Iň ýokary pursat, belli bir ýük gabynda gurluşyň bolup biljek iň ýokary pursatydyr.
Dizaýn üçin iň möhüm hadysanyň hemişe iň ýokary pursat bolup bilmejekdigini ýatdan çykarmaly däldiris.
Egilmek we eksenel ýa-da burulýan güýçleriň özara täsiri sebäpli, gymmaty pes bolan başga bir ýük gaby, dizaýn üçin iň möhüm waka hökmünde habar berilip bilner.
Dizaýn pursatlary
Dizaýn pursatlary we iň ýokary pursatlar bir zat däl.
Dizaýn pursatlary kod talaplaryna we howpsuzlyk faktorlaryna seredip kesgitlenýär, iň ýokary pursatlar bolsa derňewiň netijelerine seredip kesgitlenýär.
Dizaýn pursatlary, materialyň häsiýetleri, howpsuzlyk faktorlary we koduň aýdýanlaryna esaslanýan ýükleriň kombinasiýasy ýaly zatlary göz öňünde tutýar.
Dizaýn pursatlary, gurluşyň üstüne ýüklenen ýükleri dolandyryp biljekdigine we henizem howpsuzlyk üçin ýeterlik ýeriň bardygyna göz ýetirmek üçin örän möhümdir.
Dizaýn pursatyny kesgitlemek üçin aşakdaky zatlara serediň:
- Maddy aýratynlyklary: Dizaýn pursatyny kesgitläniňizde, şöhläniň hasyllylygy we çeýeliginiň moduly göz öňünde tutulýar.
- Comük kombinasiýalary: Dizaýn pursaty, dürli ýük kombinasiýalarynyň gurluşyk kodunyň sanawyny ulanyp kesgitlenýär.
- Howpsuzlyk faktorlary: Dizaýn pursaty, gurluşyň garaşylýan iň ýokary ýüklerden ýokary we has ýokary ýükleri dolandyryp biljekdigine göz ýetirmek üçin howpsuzlyk faktorlaryny öz içine alýar.
Şöhle sütünleriniň dizaýny
Şöhle sütünleri uzynlygy boýunça gysylan we ini boýunça egilen gurluş agzalarydyr.
Binalarda agramy ýokardaky şöhleden düýbüne geçirmek üçin ulanylýar.
Şöhle sütünini dizaýn etmek üçin, onuň agramynyň näçeräkdigini we uludygyny anyklamaly.
Muny Autodesk oýlap tapyjynyň şöhle / sütün kalkulýatory ýaly programma üpjünçiligi ýa-da raýat in engineeringenerçilik okuw kitaplaryndan ýa-da CivilJungle.com ýa-da Civiconcepts.com ýaly web sahypalaryndan formulalary ulanyp bilersiňiz.
Şöhle sütünindäki ýükleri hasaplamak
Şöhle sütün gurluşyny döretmekde ilkinji ädim şöhläniň we sütüniň näçeräk agram salýandygyny kesgitlemekdir.
Köplenç ýükler uçlarynyň sütünlerine goýulýar, bu bolsa eksenel gysyjy streslere sebäp bolýar.
Käwagt eksenel güýçler, transvers güýçler we egilmek pursatlary hemmesi sütünde hereket edip biler (meselem, şöhle sütünleri).
Hakyky ýük paýlanyşyny şöhläniň uzynlygyna bölmek bilen, bir metrde kilonewtonda birmeňzeş paýlanan ýük tapyp bilersiňiz.
Şöhläniň we sütüniň ululygyny hasaplamak
Şöhle sütüninde näçe agramyň bardygyny anyklanyňyzdan soň, şöhläniň we sütüniň hersiniň näçeräk agramyna esaslanmalydygyny anyklamaly.
Mysal üçin, plitanyň galyňlygyny hasaba almazdan, 230mm x 450mm şöhle üçin betonyň göwrümi 0,23 x 0.60 x 1 = 0.138 m3, agramy bolsa 0,138 x 2400 = 333 kg bolar.
Edil şonuň ýaly, uzynlygy adatça iň kiçi kesiş giňliginden üç esse köp bolan sütüniň umumy agramyny ähli bölekleriniň agramlaryny goşmak arkaly tapyp bolýar.
Şöhle-sütün baglanyşygy
Şöhle-sütün baglanyşygy binada şöhle we sütüniň birleşýän ýeridir.
Ol bogundan we bogunlaryň gapdalyndaky şöhleleriň, sütünleriň we plitalaryň böleklerinden durýar.
Baglanyşygyň näderejede berkdigine baglylykda, şöhle sütün birikmeleriniň dürli görnüşleri bar.
Simpleönekeý ýa-da gysylan baglanyşyk diýlip atlandyrylýan çeýe baglanyşyk, gyrkymy ýa-da eksenel güýji geçirýär, ýöne pursatlar däl.
Gaty birikme, sähelçe garşylykly birikme ýa-da üýtgewsiz baglanyşyk diýlip hem atlandyrylýar, birleşdirilen bölekleriň arasynda gyrkyjy we pursaty herekete getirýär.
Egri bogunlar, sütünlere eksantrik şöhleler we sütün torlaryna birikmek üçin ýönekeý birikmeler ulanylyp bilner.
Iň ýokary egilme pursaty
Daşky güýç şöhle sütünine ulanylanda, onuň egilmegine we ahyrynda döwülmegine sebäp bolýar, şol wagt egilmek pursaty iň ýokary derejä ýetýär.
Berkidilen diregler üznüksiz şöhläni saklamak üçin ulanylanda, aralyk direglerde gujaklaýyş pursatlary bolýar we aralyklarda sarsma pursatlary bolýar.
Aralyk direglere gaty ýakyn gapma-garşylyk nokatlarydyr.
Iň uly pursatyň iň uly esasy pursat ulanylýan ýerinde bolmagy mümkin.
Dizaýn pursatlary we iň ýokary pursatlar
Dizaýn pursatlary kod talaplaryna we howpsuzlyk faktorlaryna seredip kesgitlenýär, iň ýokary pursatlar bolsa derňewiň netijelerine seredip kesgitlenýär.
Pursatlar düzülende materialyň häsiýetleri, howpsuzlyk faktorlary we ýük kombinasiýalary ýaly köp zat göz öňünde tutulýar.
Iň köp pursat diňe howpsuzlyk ýa-da kod talaplary däl-de, gurluşa goýlan ýükleri göz öňünde tutýar.
Inumşaklyk gatnaşygy
Gurluşyk in engineeringenerçiliginde inçejiklik sütüniň uzynlygy bilen iň kiçi gapdal ölçeginiň arasyndaky gatnaşygydyr.
Muny anyklamak üçin sütüniň täsirli uzynlygyny girasiýa radiusy bilen bölüň.
Inumşaklyk derejesi sütüniň egilmezden näçe agram saklap biljekdigini kesgitlemek üçin ulanylýar.
Enderumşaklyk gatnaşygy 12-den az ýa-da deň bolsa, sütünler gysga hasaplanýar.
12-den köp bolsa, sütünler uzyn ýa-da ýuka hasaplanýar.
Gysga sütünler uzynlygy we ini bilen dolandyrylýar, uzyn, inçe sütünler bolsa uzynlygy we ini bilen dolandyrylýar.
Şöhle / sütün goşulýar
Maslahat: Gerek bolsaňyz, ýazgy düwmesini açyň. Gepleşik dili bilen tanyş däl bolsaňyz, sazlamalar düwmesinden “awtomatiki terjime” saýlaň. Halaýan diliňiz terjime edilmezden ozal wideonyň diline basmaly bolmagyňyz mümkin.
Şöhle sütüni ulanylýar
Köprüler:
Şöhle sütünleri köplenç köprüler gurmak üçin ulanylýar, sebäbi ulaglaryň agyrlygy sebäpli egilýän pursatlary, şeýle hem ýel we ýer titremeleri sebäpli ýüze çykýan gapdal güýçleri dolandyryp bilýär.
Şeýle hem dürli aralyklara we ýüklere laýyk edilip bilner, bu bolsa gysga we uzak aralyk köprüler üçin gowy saýlamaga mümkinçilik berýär.
Uly, beýik binalar:
Beýik sütünler köplenç beýik binalarda ulanylýar, sebäbi agyr agramlary saklap, ýel we ýer titremelerine garşy durup bilýär.
Şeýle hem beýik binalar üçin ajaýyp, sebäbi dürli uzynlyk we diametr bilen ýasalyp bilner.
Bu agramy has deň derejede ýaýratmaga kömek edýär we binany tutuşlygyna has durnuklaşdyrýar.
Senagat gurluşlary:
Agyr enjamlary we enjamlary saklap bilýändigi sebäpli şöhle sütünleri köplenç zawodlar we ammarlar ýaly senagat binalarynda ulanylýar.
Bu hili binalarda şöhle sütünleri köplenç üçek trubkalaryny goldamak we üçekden düýbüne agram geçirmek üçin ulanylýar.
Identaşaýyş jaý gurluşlary:
Şöhle sütünleri ýaşaýyş jaýlarynda, esasanam diwarlaryň we ýerzeminleriň düýbünde ulanylýar.
Şeýle hem ýokarky gatlaryň durnukly bolmagyna kömek etmek üçin açyk pol meýilnamalarynda goldaw sütünleri hökmünde ulanylyp bilner.
Infrastruktura taslamalary:
Şöhle sütünleri tuneller, bentler we diwarlary saklamak ýaly infrastruktura taslamalarynda köplenç ulanylýar.
Tunellerde şöhle sütünleri üçegi we diwarlary saklaýar.
Bentlerde suwuň agramyny gurluşa deň derejede ýaýratmaga kömek edýärler.
Toprak basyşy we suw sebäpli ýüze çykýan gapdal güýçleri duruzmak üçin diwar sütünlerinde şöhle sütünleri ulanylyp bilner.
Netije
Şöhle sütünlerine gözümizi jemlänimizde, bu gurluşyk bölekleriniň in engineeringenerçilik dünýäsinde örän möhümdigi äşgärdir.
Binalarymyzyň binýadyndan başlap, şäherlerimizi birleşdirýän ýollara çenli şöhle sütünleri her gün ulanýan köp sanly gurluşymyza zerur goldawy we durnuklylygy berýär.
Emma şöhle sütünleri hem gyzykly, sebäbi olar görnüşiň we işleýşiň bilelikde işlemegine özboluşly görnüş berýär.
Şöhle sütüniniň ýasalmagy we ýerleşdirilmegi binanyň görnüşine we tutuşlygyna duýulmagyna uly täsir edip biler.
Şol sebäpli şöhle sütünlerini diňe bir peýdaly gural hökmünde däl, eýsem sungat we ylym hökmünde in engineeringenerçiligiň möhüm bölegi hökmünde hem pikir edip bileris.
Şonuň üçin indiki gezek gök bina bilen ýöräniňizde ýa-da köprüden geçeniňizde, mümkin bolmagyna kömek edýän ýönekeý şöhle sütünine baha beriň.
Salgylar we salgylanmalar
Polat sütünleriniň ýa-da gysyş agzalarynyň dizaýnyna giriş
Polat bilen jikme-jik gurluşyk
Betonyň gurluş taýdan ulanylyşy
Paýlaş ...
