In engineener ýa-da in engineeringener okuwçysy hökmünde, her bir işiňizde takyk we takyk bolmagyň möhümdigini bilýärsiňiz.
Arka tarap, ölçegleriň takykdygyna göz ýetirmäge kömek edýän gözleg ulgamynda möhüm guraldyr.
"Yza serediş" başga bir tehniki adalga ýaly görünse-de, her inereneriň düşünmeli esasy pikiri.
Gözleg nokatlaryny gurmaga, gurallaryň beýikliklerini we beýikliklerini kesgitlemäge we taslamaňyzyň ýolda durýandygyna göz ýetirmäge mümkinçilik berýär.
Bu blog ýazgymyzda, gözlegde nämäni aňladýandygy barada has giňişleýin gürleşeris we in engineeringenerçilik taslamalaryňyzy indiki derejä çykarmak üçin zerur bilimleri bereris.
Anketada yzagalaklyga giriş
Resmi kesgitleme:
1. Öň döredilen gözleg nokadynda ýa-da setirde görmek. 2. Düzediş guralyny başga ýere göçürenden soň üýtgemedik ýagdaýda tekizlemek hasasyny okamak.
Yzky gözleg, gözlegde iň möhüm ölçeglerden biridir.
Bu, okalmagy ýa-da gözleg guralynyň beýikligi belli bir nokada hatara düzülmegini öz içine alýar.
Adamlar bu usuly köplenç teodolitler, tranzitler ýa-da umumy stansiýalar bilen ulanýarlar.
Gözleg nokatlaryny ýa-da setirlerini düzmek, beýiklikleri kesgitlemek we guralyň nähili burçlydygyny kesgitlemek üçin yzky okaýyşlar zerurdyr.
Gözleg nokatlaryny döretmek üçin arka tarap
Yzky okalmalar, gözleg nokatlaryny ýa-da setirlerini tapmak üçin beýikligi belli bolan esasy nokatlara alynýar.
Ölçeg beýikligi arka tarapdan okalýar we bu san guralyň beýikligini (HI) kesgitlemek üçin ulanylýar.
HI belli bolansoň, öňdengörüjilikli okalyşlary mümkin boldugyça esasy nokatlara alyp bolýar.
HI bilen öňdengörüjiligiň arasyndaky tapawut, öňdengörüjilik her nokadyň näderejede ýokarydygyny görkezýär.
Bu, gözden geçirilýän her nokatda guralyň beýikligini we ugruny kesgitlemäge kömek edýär.
Düzeltmekde yzagalaklyk
Derejesi düzülenden we deňleşdirilenden soň, yzky görnüş alynan ilkinji işgärdir.
Yzky görnüş, beýikligi belli bir nokada, ölçeg ýa-da öwrüm nokady ýaly kesgitlenýär.
Düzedilende, yza seredeniňde, guralyň näderejede ýokarydygyny kesgitlemekdir (HI).
HI-ni bilmek üçin görkezijiniň beýikligini yzky görnüşiň beýikligine goşýarsyňyz.
Düzeltmek, gözel ýerleriň deňagramlylygyna göz ýetirmekden ybaratdyr.
Instrumental we beýleki ýalňyşlyklary azaltmak üçin, yzyňy alýan we öňdengörüjilik edilýän ýeriň arasyndaky aralyk dogry bolmaly.
Gural stansiýasyndan görnüşi ýaly, bu iki nokadyň arasyndaky aralyk birmeňzeş bolmaly.
Gözel ýerleriň deňagramlylygy, beýiklikleri kesgitläniňde matematika ýalňyşlyklarynyň ýokdugyna göz ýetirýär.
Sözümiň ahyrynda, gözleg gurallarynyň beýikligini hasaplamak üçin ölçegleri ýa-da belli bir belentlik nokadyny görmegi öz içine alýan gözlegde möhüm usuldyr.
Gözleg nokatlaryny ýa-da setirlerini düzmek, beýiklikleri kesgitlemek we guralyň nähili burçlydygyny kesgitlemek üçin yzky okaýyşlar zerurdyr.
Düzedilende, yzky gural, guralyň näderejede beýikdigini bilmek üçin belli beýiklik bilen bir nokada goýulýar.
Gözel ýerleri deňagramlaşdyrmak, beýiklikleri kesgitläniňde ýalňyşlyklary azaltmaga kömek edýär.
Yzky görnüş: instinktleriňize garşy çykýan geň galdyryjy usul
Düşünmek kynmy? Nukdaýnazaryny biraz üýtgedeliň:
Gözleg geçireniňizde, nirä barýandygyňyzy görüp ýadadyňyzmy? Garaňkylykda büdremek we gowulyga umyt etmek isleýärsiňizmi? Onda yzly-yzyna görmek siziň üçin dogry usul bolup biler.
Sebäbi nirä barýandyklaryna kör göz bilen seredip bilse, nirä barýandyklaryny kim görmeli? Bu makalada yza seredişiň nämedigini we näme üçin yza gaýdyp pikirlenmek bilen deň däldigine serederis.
Bolýar, bu diňe telewizor mahabatyna meňzeýän degişme.
Indi düşündirişe gaýdyp geleliň.
Gözlegde öňdengörüjilik we öňdengörüjilik
Yzky we öňdengörüjilik, bir nokadyň näderejede ýokarydygyny kesgitlemek üçin ulanylýan iki möhüm gözleg terminidir.
Yzky okamak, beýikligiň belli bolan ýerinde alynýar, öňdengörüjilikli okalmalar bolsa beýikligi kesgitlemeli nokatda alynýar.
Guralyň beýikligini hasaplamak
Düzeltmekde, yzky görnüş, guralyň keseligine kreslo, beýikligi belli bolan nokada gabat gelýär.
Guralyň (HI) beýikligini almak üçin yzky nokadyň beýikligini şol belli belentlikde stadiýa hasasynyň okalmagyna goşuň.
Howeriň näderejede beýikdigini bilmek üçin stadiýa taýagyndan öňdengörüjilikli okamagy alyp, HI-den aýyrýarsyňyz.
Arka taraplar burçlary ölçemek ýa-da çyzyklary uzaltmak üçin hem ulanylyp bilner.
Bu, guralyň gutaran gorizontal tegelegindäki burçlary ýa-da çyzyklary ölçemek arkaly amala aşyrylýar.
Yzky we öňdengörüjilikli ulanyp, görkezijiniň beýikligini tapmak
Öňden görüjilik we öňdengörüjilik ulanyp, görkezijiniň näderejede ýokarydygyny bilmek üçin birnäçe zatlar etmeli.
Ilki bilen derejäni bir ýere goýuň we belli bir belentlikde yzly-yzyna okaň.
Guralyň beýikligini (HI) arka tarapdan okamak üçin görkezijiniň beýikligini goşup bilersiňiz.
Ondan soň, mümkin boldugyça esasy nokatlar barada öňdengörüjilikli okaň.
Bir nokadyň beýikligini tapmak üçin öňdengörüjilikli okaň we HI-den aýyryň.
Başga bir ýere gidip, belli bir nokada ýa-da göz öňünde tutulan başga bir yza gaýdyp okamak arkaly prosesi täzeden edip bilersiňiz.
Öňden görüjilikli okamagy bir ýerden alyp, yzky okamakdan başga bir ýerden aýyrmak bilen yzygiderli iki beýikligiň arasyndaky tapawudy bilip bilersiňiz.
Meashli ölçegler tablisada ýazylmaly we netijeler dogry kesgitlenmeli.
Matematika ýalňyşlyklary üçin belliklere göz aýlamak hem möhümdir.
Yzky we öňdengörüjilik, nokadyň beýikligini kesgitlemek üçin ulanylýan gözlegde iki möhüm termin.
Arka taraplar, beýiklikleri eýýäm belli bolan nokatlarda alynýar, öňdengörüjilik bolsa beýiklikleri kesgitlemeli nokatlarda alynýar.
Yzky nokadyň beýikligini şol belli belentlikde stadiýa taýagynyň okalmagyna goşmak bilen, guralyň näderejede beýikdigini bilip bilersiňiz.
Belli bir beýiklik görkezijisinde yza gaýdyp okamak, soňra bolsa yzky görnüşden alan HI-den öňdengörüjilikli okalyşlary aýyrmak bilen bir görkezijiniň beýikligini tapyp bilersiňiz.
Ölçegleri dogry ýazmak we matematika ýalňyşlyklary üçin bellikleriňizi barlamak möhümdir.
Yzky aralygy hasaplamak
Gözlegde, yzky aralyk işgärleriň dik saklanýan ýeri bilen gural stansiýasynyň arasyndaky keseligine aralykdyr.
Guralyň beýikligini (HI) we peselýän derejesini (RL) kesgitlemek üçin ulanylýan möhüm parametrdir.
Yzky aralygy hasaplamak
Yzky görüş aralygyny kesgitlemek üçin, gural bilen gorizontal tekizligiň arasyndaky yzky nokadyň arasyndaky aralygy ölçemeli.
Muny lenta ölçegi ýa-da aralygy ölçän elektron enjamlary bilen edip bilersiňiz.
Aralyk gural stansiýasyndan işgärleriň dik saklanýan ýerine çenli ölçelmeli.
Yzky aralyk şu wagta çenli.
Yzky aralyk aralygyny bilenden soň, HI = E + BS formulasyny ulanyp, guralyň beýikligini (HI) kesgitlemek üçin ulanyp bilersiňiz, bu ýerde E yzky nokadyň beýikligi, BS bolsa yzky aralykdyr.
Şeýle hem, guralyň peselýän derejesini (RL) kesgitlemek üçin E arka nokadynyň beýikligi we BS yzky aralyk aralygy bolan RL = E - BS formulasyny ulanyp bilersiňiz.
Meashli ölçegleri dogry ýazmak we el bilen kalkulýator ýa-da jübi telefony bilen hasaplamalar etmek möhümdir.
Sözümiň ahyrynda, yzky aralyk guralyň beýikligini we peselýän derejesini kesgitlemek üçin ulanylýan möhüm gözleg parametridir.
Yzky aralygyny kesgitlemek üçin, gural stansiýasy bilen işgärleriň dik saklanýan ýeriniň arasyndaky keseligine aralygy ölçemeli.
Yzky aralygyny bilenden soň, guralyň beýikligini ýa-da pes derejesini kesgitlemek üçin ulanyp bilersiňiz.
Meashli ölçegler dogry ýazylmalydyr we hasaplamalar el bilen hasaplaýjy ýa-da öýjükli telefonlar arkaly amala aşyrylyp bilner.
Yzky we öňdengörüjilikli aralyklary deň saklamagyň ähmiýeti
Gözlegde takyk ölçegler üçin, yzky görüş bilen öňdengörüjilik arasyndaky aralyklary birmeňzeş saklamak möhümdir.
Aralyk gurallar stansiýasyndan işgärleriň dik saklanýan ýerine çenli ölçelmeli.
Yzky görnüş bilen öňdäki görüşiň arasynda deň aralyk bolmagynyň käbir sebäpleri:
Kollimasiýa, döwülme ýa-da ýeriň egriligi sebäpli ýalňyşlyklardan gaça durmak
Yzky görnüş bilen öňdäki görüşiň arasyndaky aralyk birmeňzeş bolmasa, ölçeglerde ýalňyşlyklar kollimasiýa, döwülme ýa-da ýeriň görnüşi sebäpli bolup biler.
Kollimasiýa, guralyň teleskopyň kreslolaryny näderejede tertipläp biljekdigi.
Döwülme, howanyň görnüşi sebäpli ýagtylyk egilende.
Eartheriň egriligi, ýeriň şekili sebäpli dörän iki nokadyň arasyndaky beýiklikdäki tapawutdyr.
Bu zatlar, guralyň görüş çyzygynyň hakyky derejeden tapawutlanmagyna sebäp bolup biler, bu takyk däl ölçeglere sebäp bolup biler.
Bir derejäniň takyklygyny barlamak
Guraldan yzky görnüşe we öňdäki görüşe çenli aralyklar birmeňzeş bolsa, her görüşdäki ýalňyşlyklar biri-birini ýatyrar.
Bu aýratynlyk, derejäniň dogrudygyny ýa-da ýokdugyny barlamak üçin ýönekeý usulda ulanylyp bilner.
Dereje bir nokatda gurulýar we işgärleriň iki ujy hem derejeden bir aralykda goýulýar.
Iki tarapdaky okalmalar birmeňzeş bolsa, dereje dogry.
Görüşiň deňagramlylygy
Yzky görmek üçin ulanylýan işgärler bilen öňdengörüjilik üçin ulanylýan işgärleriň arasyndaky aralyk birmeňzeş bolanda, deňagramlylyk bolýar.
Bu usul ölçeg gurallary ýa-da başga zatlar bilen goýberilip bilinjek ýalňyşlyklardan gaça durmak üçin ulanylýar.
Görüşiň deňagramlylygy, beýiklikleri kesgitläniňde matematika ýalňyşlyklarynyň ýokdugyna göz ýetirýär.
Şeýle hem, egilmek we döwülmek sebäpli ýüze çykýan täsirleri ýatyrýar.
Gysgaça aýdylanda, gözleg geçirilende, kollimasiýa, döwülme ýa-da ýeriň görnüşi sebäpli ýüze çykýan ýalňyşlyklardan gaça durmak üçin yzky we öňdengörüjilik aralyklaryny takmynan birmeňzeş saklamak möhümdir.
Ölçegleriň dogrudygyna göz ýetirmäge kömek edýär we derejäniň näderejede takykdygyny barlamaga mümkinçilik berýär.
Görüş deňagramlylygy, gurallar ýa-da başga zatlar bilen ýalňyşlyklar sebäpli ýüze çykan ölçeglerde ýalňyşlyklaryň öňüni almaga kömek edýän başga bir möhüm usuldyr.
Jemi wokzal guralyny ulanyp, gözleg sahypasyny gurmak
Gözlegiň yzky sahypasyny gurmak üçin umumy stansiýa ulanylanda, takyk netijeleri almak üçin birnäçe möhüm ädim bar.
Ine, ädimme-ädim gollanma:
1-nji ädim: Üçburçlygy düzüň
Üçburçlygy nokadyň üstünde goýuň we onuň derejesine göz ýetiriň.
Üçburç aýaklary biri-birinden uzak aralykda bolmaly we kellesi ölçemek isleýän nokadyňyzda bolmaly.
2-nji ädim: Guraly guruň
- Maglumat ýazgysyny ulanýan bolsaňyz, ony guruň we guruň.
- Enjamy açyň we teleskopyň gysgyjyny gowşadyň.
- Teleskopy dik okuň töwereginde 360 °, soňra bolsa gorizontal okuň töwereginde 360 ° öwrüň.
Her nokatda bir ses eşitmeli.
3-nji ädim: Jemi stansiýanyň ugruny kesgitläň
- Jemi stansiýany düzüň we yzky nokada nähili seredýändigini anyklamak üçin "rezeksiýa" aýratynlygyny ulanyň.
Bu guralyň klawiaturasy ýa-da maglumat ýazgysy bilen el bilen edilip bilner.
4-nji ädim: Yzyňa serediň
Jemi stansiýany yzky nokada görkeziň we yzky görnüşde okaň.
Metrik birlikler bilen işleýän bolsaňyz, lenta ölçeginiň ölçeg tarapyny ulanyň.
5-nji ädim: Yzky görnüşi kalibrläň
- Iki sany belli gözleg nokadynyň bardygyna ýa-da ýokdugyna baglylykda yzky görnüşi burç ýa-da koordinat bilen kalibrläň.
Burç kalibrlemesi, yzky görnüş bilen beýleki iki belli nokadyň arasyndaky burçy ölçemegi aňladýar, koordinat kalibrlemesi bolsa arka tarapy we beýleki belli iki nokadyň arasyndaky aralygy we ugry ölçemegi aňladýar.
Takyk netijeler üçin nyşanyň beýikligini we guralyň beýikligini ölçäň.
6-njy ädim: Anketanyň takyklygyny barlaň
- Dürli ýerlerde has köp göz aýlamak we netijeleri deňeşdirmek arkaly gözlegiňiziň dogrudygyna göz ýetiriň.
Üçburçlygy dogry düzmek we tekizlemek möhümdir, sebäbi bu ädimdäki islendik ýalňyşlyk tutuş anketa täsir eder.
Şeýle hem dürli ýerlerde has köp göz aýlap, anketanyňyzyň takyklygyny yzygiderli barlamak möhümdir.
Sözümiň ahyrynda, gözleg jikme-jikliklere we dogry gurallara ünsli bolmaly.
Anketany yzarlaýan sahypany gurmak we bu ädimleri ýerine ýetirmek üçin umumy stansiýa ulansaňyz, has takyk netijelere eýe bolarsyňyz.
Has takyklygy üçin pistoletiň arka tarapyny sazlamak
Tapançanyň arka tarapyny sazlamak, has takyk atmak isleseňiz etmeli iň möhüm zatlaryň biridir.
Tapançanyň yzky görnüşiniň takyklygyny ýokarlandyrmak üçin birnäçe ädim:
- Nirä urjakdygyny biliň.
Tapançanyň yzky görnüşini üýtgetmezden ozal, okuňyzyň nyşandan nirededigini we näderejede uzakdygyny bilmelisiňiz.
Bu, haýsy görnüşiň we haýsy görnüşde üýtgedilmelidigini anyklamaga kömek eder.
- Yzky görnüş aýnasyny süýşüriň.
Yzky görnüşi täsir nokadyny üýtgetmek isleýän ýaly hereket ediň.
Mysal üçin nyşanyň çep tarapyna oklasaňyz, yzky görnüşi saga geçiriň.
Bu, täsir nokadyňyzy maksadyňyz bilen düzmäge kömek eder.
Öňki görnüşi üýtgediň.
Öňki görnüşi okuň urulmagyny isleýän ýeriňize ters tarapa süýşüriň.
Mysal üçin, çepe nyşany sypdyrsaňyz, öň tarapy çepe geçiriň.
Bu, yzky görnüşdäki üýtgeşmeleriň öwezini dolmaga we ýaragyň takykdygyna göz ýetirer.
- Basmak bilen üýtgeşmeler giriziň.
Maksatly gözel ýerleriň köpüsinde, her gezek basylanda belli bir mukdarda görmek çyzygyny üýtgetmäge mümkinçilik berýän basma düzedişleri bar.
Tapançanyňyzyň yzky görnüşini takyk we takyk görnüşde üýtgetmek üçin şu basma düzedişlerini ulanyň.
Yzky görmek näme?
Maslahat: Gerek bolsaňyz, ýazgy düwmesini açyň. Gepleşik dili bilen tanyş däl bolsaňyz, sazlamalar düwmesinden “awtomatiki terjime” saýlaň. Halaýan diliňiz terjime edilmezden ozal wideonyň diline basmaly bolmagyňyz mümkin.
Kazyýetleri ulanyň
| Ulanylan: | Düşündiriş: |
|---|---|
| Barlag nokatlaryny gurmak: | Yza seredeniňde edip boljak iň möhüm zatlaryň biri, gözleg nokatlaryny ýa-da setirlerini düzmekdir. Gözlegçi belli bir nokady ýa-da setiri başlangyç nokat hökmünde ulanar we ölçegleriniň dogrudygyna göz ýetirmek üçin yza gaýdyp okar. |
| Düzeltmek: | Yzky görnüş, iki nokadyň arasyndaky beýikligiň tapawudyny kesgitlemek prosesi bolan tekizlemegiň möhüm bölegi. Gözlegçiler, gurallarynyň beýikligini kesgitläp we şol bir ýerdäki tekizleýji taýagyň üstünde yzly-yzyna okap, ölçegleriniň dogrudygyna göz ýetirip bilerler. |
| Ölçegleri düzmek: | Arka tarap, geljekki gözlegler üçin gollanma hökmünde ulanylýan belli belentliklerdäki nokatlary kesgitlemek üçin ulanylýar. Ölçegleriň dogrudygyna göz ýetirmek üçin göz öňünde tutulan okalýar. |
| Gurallaryň takyklygyny barlamak: | Yzyna düşmek, umumy stansiýalar we teodolitler ýaly gözleg gurallarynyň dogrudygyna göz ýetirmek üçin hem ulanylýar. Gözlegçiler, eýýäm bellenen nokada yza gaýdyp okamak bilen, gurallarynyň dogry kalibrlenendigine we ölçegleriniň dogrudygyna göz ýetirip bilerler. |
| Deformasiýa gözegçilik etmek: | Yzky görnüş, gurluş gözegçiliginiň bir bölegi hökmünde wagtyň geçmegi bilen gurluşlaryň üýtgemegini yzarlamak üçin ulanylyp bilner. In engineenerler yzygiderli aralykda yzly-yzyna okalmak bilen, gurluşyň ýagdaýy ýa-da beýikligi üýtgänligini ýa-da ýok bolsa, ony düzetmek üçin çäreleri görüp bilerler. |
| Eňňitlerde aralyklary ölçemek: | Yzky aralyk, eňňit aralygyny ölçäniňizde iki nokadyň arasyndaky eňňit aralygyny kesgitlemek üçin ulanylyp bilner. Birinji nokatda, gözlegçiler yza gaýdyp okaýarlar, soňra guraly ikinji nokada geçirýärler we öňdengörüjilikli okaýarlar. Eňňit aralygy arka tarapdan uzaklygy alyp, öňden görmekden uzaklaşdyryp bolýar. |
| Düzedişe nädip gözegçilik etmeli: | Arka tarapdan gurluşyk taslamalarynda göni gurluşlaryň bardygyny gözegçilikde saklamak üçin ulanylyp bilner. In engineenerler eýýäm kesgitlenen nokada yza gaýdyp okamak bilen, täze gurluşyň göni we talaplara laýyk gelýändigine göz ýetirip bilerler. |
Netije
Netijede, yzagalaklyk islendik gözlegçiniň ýa-da inereneriň bolmagy üçin möhüm guraldyr.
Gözleg nokatlaryny gurmaga, gurallaryň beýikligini we beýikligini kesgitlemäge we taslamaňyzyň ýolda durýandygyna göz ýetirmäge mümkinçilik berýär.
Backöne yza seredeniňde has uly pikir üçin metafora: öňe gitmek üçin yza seretmegiň nähili möhümdigi.
In engineeringenerçilik taslamalaryňyzyň üstünde işlän wagtyňyz, geçmiş hakda pikirlenmek, ondan öwrenmek we geljegi gowulaşdyrmak üçin öwrenen zatlaryňyzy ulanyň.
Yza gaýtmak diňe bir gözleg usuly däl; bu hem in engineeringenerçilik karýeranyňyzyň ösmegine kömek edip biljek pikirleniş usulydyr.
Şonuň üçin iň oňat inerener bolmak üçin öňe gidişlik güýjüni ulanyň.
Paýlaş ...
