In engineeringener okuwçysy ýa-da inerener bolsaňyz, düşünmän şöhle köprüsinden geçen bolmagyňyz mümkin.
Şöhle köprüleri gündelik durmuşym üçin gaty möhümdir.
Dünýäde iň köp ýaýran binalaryň käbiri bu köprüler derýalaryň, jülgeleriň we beýleki tebigy päsgelçilikleriň üstünden ýollary we awtoulag ýollaryny göterýär.
Beöne şöhle köprüleriniň nähili işleýändigi we näme üçin häzirki zaman in engineeringenerçiliginiň beýle möhüm bölegi hakda pikir edip gördüňizmi? Gurmak üçin ulanylýan materiallardan başlap, üstünlik gazanmak üçin zerur dizaýn pikirlerine çenli şöhle köprüleri barada köp zat öwrenmeli.
Şeýlelik bilen, şöhle köprüleriniň haýran galdyryjy dünýäsini we olaryň transport infrastrukturamda oýnaýan möhüm roluny öwreneliň.
Beam köprüleri bilen tanyşlyk
Resmi kesgitleme:
Trafige paralel ýerleşdirilen we göni ýokarky flaneslerinde ýoly goldaýan polatdan ýa-da beton şöhlelerinden ybarat durnukly gurluş.
Şöhle köprüsi, arzan we gurmak aňsat bolany üçin ýüzlerçe ýyl bäri ulanylýan köpriniň ýönekeý görnüşidir.
Bu köpriniň üstünde keseligine şöhläniň her ujuny tutýarlar.
Şöhläniň agramy göni çukurlara düşýär.
Dizaýnyň bu görnüşine "ýönekeý goldaw" diýilýär, sebäbi gurmak aňsat.
Beam köprüsiniň bölekleri
Şöhle köprüsini emele getirýän iki esasy bölek bar: ýokary gurluş we aşaky gurluş.
Üsti gurluş köprüden geçip barýarka ýüküň agramyny göterýär we paluba plitalaryny, kemerleri, trubkalary ýa-da şuňa meňzeş gurluşlary öz içine alýar.
Bezeg diňe bir ýüküň agramyny goldamak bilen çäklenmän, şol agramy köpriniň aşaky bölegine ibermäge hem kömek edýär.
Beýleki bir tarapdan, aşaky gurluş ýokary gurluşy saklaýar we superstrukturanyň agramyny aşaky we binýadyň üstünde ýaýradýar.
Agramyň ýere gaçmagyna kömek edýän çukurlardan, abutmentlerden we ganat diwarlardan durýar.
Beam köprüleriniň güýji we agramy
Şöhle köprüsiniň berkligi we agramy, uzynlygy, ini, beýikligi, çukurlaryň arasyndaky aralyk we ýasalan materiallar ýaly birnäçe zada baglydyr.
Köplenç şöhle köprüleri köp bolmasa, uzak aralyklar üçin gowy däl.
Köpriniň näderejede güýçli bolmagy deşikleriň arasynda näçe boşlugyň bardygyna-da baglydyr.
Çukurlaryň arasyndaky aralyk gaty uly bolsa, şöhle sag bolup biler, bu bolsa katastrofiki şowsuzlyga sebäp bolup biler.
Köprüleriň beýleki görnüşleri bilen deňeşdirmek
Ark köprüleri, asma köprüler, kabelli köprüler we truss köprüleri beýleki köprülerdir.
Ark köprüleri gysyş arkaly her ujundaky ýükleri ýükleýän egri gurluşlardan durýar.
Asma köprüler diňlerden asylan kabeller bilen ýoly saklaýar.
Kabelli köpriniň üstündäki ýol diňlere gönüden-göni berkidilen kabeller bilen saklanýar.
Truss köprüleri köpriniň agramyny gurluşyň üstünde deň derejede ýaýratmak üçin truss atly üçburç şekilli bölekleri ulanýar.
Köpriniň her görnüşiniň öz uzynlygy we oňaýsyz taraplary bar, bu aralyk uzynlygy, ýeriň görnüşi, gurmak üçin näçeräk çykdajy edilýändigi we näçe wagt saklanmalydygyna baglydyr.
Beam köprüleriniň ygtybarlylygyny we çaklamasyny öwreniň
Düşünmek kynmy? Nukdaýnazaryny biraz üýtgedeliň:
Islendik pursatda ýykylyp bilýän ýaly köne, çüýrük köprülerden sürmek tolgunmasyndan we näbelliliginden ýadadyňyzmy? Şonuň üçin alada etme, şöhle köprüsi şu ýerde!
Ulag bilen paralel ýerleşdirilen we ýoly göni ýokarky flaneslerinde goldaýan polatdan ýa-da betondan ýasalan birgiden gurluşdan geçip bilersiňiz.
Gurluşy ygtybarly we güýçli, şonuň üçin üstünden sürmek monotonlygyndan lezzet alyp bilersiňiz.
Heartüregiňizi ýaryp, şöhle köprüsiniň durnuklylygyny we öňünden aýdyp boljakdygyny bilip bilseňiz, kime gerek?
Bolýar, bu diňe telewizor mahabatyna meňzeýän degişme.
Indi düşündirişe gaýdyp geleliň.
Beam köprülerinde ulanylýan materiallar
Taslamanyň we býudjetiň zerurlyklaryna baglylykda şöhle köprüleri gurmak üçin dürli materiallar ulanylyp bilner.
Her bir materialyň, inersenerleriň ünsli pikirlenmeli öz oňaýly taraplary bar.
Beam köprüleri üçin materiallar opsiýalary
Şöhle köprüleri üçin iň köp ýaýran materiallar:
- Agaç: Agaç, kiçijik derýalaryň ýa-da akymlaryň üstündäki ýönekeý köprüler üçin ajaýyp gurluşyk materialydyr.
Şeýle hem ulanmak aňsat we pul üçin gowy baha.
Woodöne agaç gaty uzaga çekmeýär we uzak wagtlap gowy däl.
- Beton: Güýçli we uzak wagtlap dowam edýändigi sebäpli beton köplenç şöhle köprüleri gurmak üçin ulanylýar.
Köprini has berkitmek we has berk etmek üçin ulanylyp bilner.
Taslamanyň zerurlyklaryna baglylykda, anyk elementleri öňünden ýa-da ýerine guýup bolýar.
- Polat: Polat taslamanyň zerurlyklaryna baglylykda gysga ýa-da uzak aralykda ulanylyp bilinýän köpugurly materialdyr.
Polat güýçli we uzak wagtlap dowam edýär, ýöne gymmat bolup biler.
- Daş plitalar: Daş plitalar tebigy daş köp bolan ýerlerde şöhle köprüleri gurmak üçin ulanylyp bilner.
Daş köprüler owadan görünip, uzak wagtlap dowam edip biler, ýöne gurmak we dowam etdirmek gaty gymmat bolup biler.
Beam Bridge dizaýnynda göz öňünde tutulmaly faktorlar
Şöhle köprüsi dizaýn edilende we gurlanda, köpriniň berkdigine, uzak wagtlap dowam etjekdigine we saklamak aňsatdygyna göz ýetirmeli birnäçe zat bar.
Capük kuwwaty we daşky gurşaw şertleri
Berkidijileriň esasy ýük göterijiligi aralyk uzynlygyna, tutup biljek agramynyň mukdaryna we howa şertlerine esaslanýar.
Inersenerler awtoulaglar, adamlar, gar, ýagyş, ýel we köpriniň agramy, demir ýollary we alamatlary ýaly köprini agramlap biljek ähli zady anyklamaly bolýarlar.
.Ükler inereneriň köpri dizaýnyny üýtgedýän piroglaryň we berkitmeleriň ululygyna täsir edýär.
Pyýada ýa-da welosiped sürýän adamlar üçin köprüler üçin berkitmeler we berkitmeler awtoulaglar ýa-da otlylar bilen deňeşdirilende has kiçi.
Agzanyň kesiş meýdany
Şöhläniň kesişiniň ululygy onuň näçeräk güýçlidigini anyklamagyň möhüm bölegi.
Kesgitli meýdan hasaplamalary her şöhle görnüşi üçin tapawutlanýar, ýöne I şekilli şöhleler bir tarapa (ýokary we aşak) egilmek üçin iň gowusydyr.
Iki tarapa hereket etmek isleseňiz, guty ýa-da içi boş gurluş iň gowusydyr.
Dizaýn prosesinde ýükleri kesgitlemeli, iň ýokary ýüküň nämedigini anyklamaly we agzanyň kesiş meýdanynyň ululygyna baglylykda koeffisiýenti kesgitlemeli.
Şeýlelik bilen, Zx = (Force x Uzynlyk) (Fy x 4), bu ýerde Zx dýuým kub (in3) bilen ölçelýär.
Prestressing
Beton ýüklenende, uzyn we transvers prestressing gysyjy stresleri betonda saklaýar.
Bu gurluşa güýç we berklik berýär.
Çydamlylyk we tehniki hyzmat talaplary
Gurmak aňsat bolany üçin, köprüler has uzak dowam edýär.
Theyöne olaryň gowşak tarapy bar, adamlar palubanyň üstünden ýöränlerinde agram salmaýarlar.
Köpri elmydama bir ýerde goýulsa we deň mukdarda agram alsa, köpri köne bolansoň goldaw mehanizmleri çişip başlaýar.
Şeýlelik bilen, köpri gurlanda inersenerler olara täsir edip biljek ähli ýükler hakda pikirlenmeli bolýarlar.
Beam köprüleri gurmak arzan, ýöne köprüleriň beýleki görnüşlerine garanyňda saklamak has gymmat bolup biler.
Bejeriş çykdajylary howa ýaly zatlara we köpriniň käbir böleklerine elmydama näçe agram salýandygyna baglydyr.
Beam köprüleriniň artykmaçlyklary
Şöhle köprüleri köpriniň umumy görnüşidir, sebäbi gowy taraplary köp.
Çykdajyly we gurmak aňsat
Ilki bilen şöhle köprülerini gurmak aňsat we çalt birleşdirilip bilner, bu bolsa olary tygşytly saýlamaga öwürýär.
Sebäbi şöhle köprülerini gurmak aňsat we beýleki köprüler ýaly köp material gerek däl.
Şöhle köprüleriniň ýönekeý dizaýny barlygy sebäpli, agaç, beton we polat ýaly köp sanly materialdan ýasalyp bilner.
Bejermek we bejermek aňsat
Ikinjiden, şöhle köprüsindäki ýoly düzetmek we gowy ýagdaýda saklamak aňsat.
Sebäbi bu ýol ony saklaýan şöhlelerden aýratyn gurulýar.
Bu abatlamagy aňsatlaşdyrýar.
Dizaýn opsiýalary
Şöhle köprüsini gurmagyň köp usuly bar, meselem, gapdal şöhleler, I şöhleler, guty berkitmeler ýa-da trubkalar.
Şeýle hem ýarym ýa-da ýaýly bolup biler.
Bu opsiýalar sebäpli şöhle köprüleri islendik ýerde diýen ýaly ulanylyp bilner.
Uly ýollaryň ugrundaky köpriniň iň köp ýaýran görnüşi, sebäbi ýeterlik agramy çalt goldap bilýär we ulaglaryň aşagyndan geçmegine ýol açýar.
Beam köprüleriniň kemçilikleri
Beam köprüleriniň käbir gowy taraplary bar, ýöne olarda oýlanmaly käbir meseleler hem bar.
Çäkli aralyk
Beam köprüleriniň çäkli aralygy bar, bu bolsa uly gaýyklaryň ýa-da awtoulaglaryň aşagyndan geçip bilmejekdigini aňladýar.
Uly gämiler ýa-da agyr gaýyklar hem olaryň aşagyna girip bilmeýär.
Şol sebäpli gaty uzyn ýükleri ýa-da gaty uzynlyklary saklap bilmeýärler.
Speokary tizlikli ulag üçin amatly däl
Şeýle hem şöhle köprüleri ýokary tizlikli hereket üçin gowy däl, sebäbi beýleki köprüler ýaly durnukly däl.
"Bir ululyk hemmesine laýyk" çemeleşmesi gaty peýdaly däl, sebäbi dürli ýerlerde ýa-da dürli sebäplere görä dürli aralyk gerek bolup biler.
Trafik we şöhle köprüleri
Şöhle köprüsiniň näderejede durnukly we uzak dowam edýändigi, näçe traffige bagly bolup biler.
Ulagyň agramynyň şöhle köprülerine nähili täsir edýändigini we bolup biljek zyýany azaltmak üçin näme edilip bilinjekdigini bilmek möhümdir.
Ulag agramynyň täsiri
Ulag köpriniň wagtyň geçmegi bilen görnüşiniň üýtgemegine sebäp bolup biler, bu bolsa gurluşa zeper ýetirip biler we uzak dowam edip biler.
Wibrasiýa we beýleki dinamiki täsirler köprüde bolup biler, bu ýadawlygyň näsazlygyna ýa-da az peýdalylygyna sebäp bolup biler.
Bu täsir köpri gaty gurşawda bolsa ýa-da aşa köp ulanylsa hasam erbetleşip biler.
Potensial zyýany azaltmak
Bolup biljek zyýany azaltmak üçin birnäçe zat edip bolar:
- Köpriniň gurluşyny berkitmek: Gurluşyk agzalaryny has ulaltmak, güýçlendiriji goşmak ýa-da has güýçli materiallary ulanmak arkaly has köp agram saklamak üçin köprüler ýasalyp bilner.
- Trafficol hereketiniň agram çäklerini azaltmak: Ulaglaryň götermäge rugsat berilýän iň ýokary agramyny peseltmek üçin ulag agramynyň çäkleri ýerine ýetirilip bilner, bu bolsa köprüdäki ýüki azaldýar.
Bejeriş we barlaglary köpeltmek.
Yzygiderli tehniki hyzmat we gözlegler, has erbetleşmezden ozal kynçylyklary tapmaga kömek edip biler.
Bu zyýany düzetmegi, gurluşyň saglygyny barlamagy we traffigi gözegçilikde saklamak üçin çäreleri görmegi öz içine alyp biler.
Baha bermek we dizaýn
Şöhle köprüleri taslanylanda we baha berlende, köprüde näçe traffigiň boljakdygy we nähili zyýan bolup biljekdigi hakda pikir etmek möhümdir.
Baglaýjy köpri gurmagyň ilkinji döwründe we gurluşygynyň dowamynda köpriniň gurluşlarynyň gurluş durnuklylygy barlanmalydyr.
Köprüleriň agyr ýükleriň aşagynda döwülmezligi üçin ýeterlik artykmaçlyk we kuwwaty goramak çäreleri bolmaly.
Deşik deşilmezligi we betonyň doldurylmagy üçin deşik ýeterlik uly bolsa, doly dizaýn ýüküni abututlara üýşürip bolýar.
Dinamiki ýük göterijisi diňe zolagyň göni ýüki üçin däl-de, ýük awtoulagynyň janly ýükleri üçin ulanylýar.
Beam köprüleri we tebigy betbagtçylyklar
Şöhle köprüleri ýer titremeleri we güýçli şemal ýaly tebigy betbagtçylyklara garşy durmak üçin döredilip bilner.
Emma munuň amala aşmagy üçin inersenerler köpri dizaýn edilende birnäçe zatlar hakda ünsli pikirlenmeli.
Materiallar we dizaýn çözgütleri
Polat binany güýçlendirmek üçin ajaýyp usuldyr, şonuň üçin güýçli ýellere ýa-da ýer titremelerine garşy durup biler, sebäbi aňsatlyk bilen egilip bilner.
Demir betonyň kömegi bilen şöhle köprüsini has güýçli we has berk edip bolýar.
Şeýle hem, ýer titremelerine we beýleki tebigy betbagtçylyklara has çydamly bolmagy üçin köprä seýsmiki izolýasiýa ulgamlary we damperler ýaly in engineeringenerçilik çözgütleri gurlup bilner.
Windel we ýer titremesine garşylyk
Inersenerler köprüleriň modellerini gurýarlar we tolkunlara we güýçli ýellere çydap bilmekleri üçin ýel tunellerine salýarlar.
Asma köprüler ýel bilen we ýer titremesi ýaly tebigy betbagtçylyklarda hereket etmek üçin ýasalýar.
Şeýle hem, köpri gurmak üçin ulanylýan materiallar, işdäki güýçlere garşy durup biljekdigine göz ýetirmek üçin seresaplylyk bilen saýlanmalydyr.
Täze köpri dizaýnlary
Täze köpri dizaýnlary, HSR (Strokary Güýçli Güýçlendirmek) sütünleri ýaly uly ýer titremelerine az zyýan berip bilýär we diňe ownuk abatlaýyş işlerine mätäç, köprini ýapmazdan.
Amerikanyň Döwlet awtoulag we ulag işgärleri birleşigi (AASHTO) bu täze dizaýny synagdan geçirdi we tebigy betbagtçylyklara garşy durup biljekdigini anyklady.
Beam köprüsiniň gurluşygynyň täsiri
Şöhle köprüsi gurlup, gowy görnüşde saklansa, daş-töweregine we jemgyýetine birnäçe gysga we uzak möhletli täsir edip biler.
Gurluşyk döwründe zatlary oturtmak prosesi köp ýangyç ulanýar we has köp hapalanýar.
Şeýle hem, ulag dyknyşyklaryna we sebitdäki sesleriň hapalanmagyna sebäp bolup bilýän ulag hereketini haýalladýar.
Sesi hapalamak haýwanlaryň tebigy endiklerini bulaşdyryp, öýlerini kiçeldip biler.
Şeýle hem, köpri gurmak asfaltyň näderejede işlemegine täsir edip biler, bu bolsa ulag gatnawyny hasam erbetleşdirip biler.
Bejeriş we abatlamagyň täsiri
Uzak möhletli, şöhleli köprüleri köplenç berkitmeli we goldamaly, bu hem ýakyn gurşawa we jemgyýete täsir edip biler.
Bejeriş we tehniki hyzmat, ulag dyknyşyklaryna we sesleriň hapalanmagyna sebäp bolup biler, şeýle hem müşderileriň girmegini kynlaşdyrýan ýollaryň ýapylmagyna ýa-da aýlawlaryna sebäp bolup, ýerli kärhanalary bozup biler.
Ykdysady täsirler
Köpriniň gurluşygynyň we abatlanylmagynyň töwerekdäki jemgyýetlere we kärhanalara ykdysady täsiri hem möhümdir.
Köpriniň gurulmagy iş ýerlerini döretmek ýaly gönüden-göni täsirleri we has köp adamyň haryt we hyzmat satyn almak islemegi ýaly gytaklaýyn täsirleri bar.
Bridgeöne köpri gurmak ýerli kärhanalara ýollary ýapmak ýa-da müşderilere baryp görmegi kynlaşdyrýan aýlawlara goýmak arkaly zyýan berip biler.
Daşky gurşawa ýetirýän täsiri
Şöhle köprüleriniň gurulmagy we abatlanylmagy has çalt gurulsa daşky gurşawa az täsir edip biler.
Diňe bir taslama üçin ýasalan köprüler ýangyjyň sarp edilmegini, hapalanmagyny, ýol hereketiniň gijä galmagyny we asfaltdaky kynçylyklary azaltmak üçin ulanylyp bilner.
Hapalanmagyň öňüni alyş meýilnamalary, saýtyň işgärlerine, ýakyn adamlara we daşky gurşawa erbet zatlaryň bolmazlygy üçin hem girizilmelidir.
Netijede, şöhle köprüsini gurmak we goldamak, daş-töweregi we bileleşige ulag dyknyşygy, sesiň hapalanmagy we ýerli kärhanalar üçin uly täsir edip biler.
Bu täsirleri azaltmak üçin köprüleri has çalt gurmagyň usullary we hapalanmagy bes etmegiň usullary ulanylmaly.
Köprü dizaýnynyň esaslary
Maslahat: Gerek bolsaňyz, ýazgy düwmesini açyň. Gepleşik dili bilen tanyş däl bolsaňyz, sazlamalar düwmesinden “awtomatiki terjime” saýlaň. Halaýan diliňiz terjime edilmezden ozal wideonyň diline basmaly bolmagyňyz mümkin.
şöhle köprüsi ulanylýar
Uly ýollaryň üstündäki köprüler:
Beýik köprüler köplenç iň köp ulanylýanlardan biri bolan awtoulag köprüleri hökmünde ulanylýar.
Bu köprüler derýalardan, jülgelerden we beýleki tebigy päsgelçiliklerden geçýär.
Olar köplenç çäkli şäherlerde we şäher eteklerinde ulanylýar.
Pyýadalar üçin köprüler:
Şöhle köprüleri adamlara köpri ýollardan ýa-da suw ýollaryndan ygtybarly geçmäge kömek etmek üçin pyýada köprüsi hökmünde hem ulanylyp bilner.
Bu köprüleri köplenç seýilgählerde, goraghanalarda we adamlaryň açyk howada hezil etmäge gidýän beýleki ýerlerinde tapyp bilersiňiz.
Otlylar üçin köprüler:
Şöhle köprüleri otlylary we beýleki demir ýol ulaglaryny suw ýollaryndan ýa-da beýleki päsgelçiliklerden daşamak üçin hem ulanylyp bilner.
Bu köprüler otlylaryň agramyny we tizligini saklamak üçin ýasalýar we köplenç demirýol liniýalarynyň köp ýollardan geçmeli şäherlerinde we töwereklerinde ulanylýar.
Iş köprüleri:
Beýik köprüler zawodlarda we portlarda agyr ýükleri we enjamlary suw ýollaryndan ýa-da beýleki päsgelçiliklerden daşamak üçin ulanylýar.
Bu köprüler agyr tehnikalaryň we ulaglaryň agramyny saklamak üçin ýasalýar we köplenç agyr howa we beýleki daşky gurşaw faktorlaryna garşy durmak üçin ýasalýar.
Gysga möhletli köprüler:
Şöhle köprüleri wagtlaýyn köpri hökmünde hem ulanylyp bilner, bu tebigy betbagtçylyklar ýa-da ýol gurlanda adatdan daşary ýagdaýlar üçin çalt we aňsat çözgüt bolar.
Bu köprüleri öňünden ýasap, ýerinde çalt birleşdirip bolýar.
Has hemişelik gurluş gurulýança ulanylyp bilner.
Netije
Şöhle köprüleri barada öwrenip gutaranymyzdan soň, bu gurluşlaryň uzak möhletde dünýämize nähili täsir etjekdigi hakda pikirlenmek möhümdir.
Beýik köprüleri daşamak üçin möhümdir, ýöne daşky gurşawa we töweregindäki jemgyýetlere-de uly täsir edýär.
Bu binalaryň howpsuzdygyna we uzak wagtlap dowam etjekdigine göz ýetirmek üçin olary seresaplylyk bilen meýilleşdirmeli, gurmaly we saklamaly.
Has durnukly geljege tarap baranymyzda, infrastrukturamyzyň daş-töweregimize nähili täsir edýändigine düşünmek möhümdir.
Täze we has gowy usullar bilen şöhle köprülerini dizaýn etmegi we gurmagy dowam etdirmek bilen, diňe bir ulag zerurlyklarymyzy kanagatlandyrman, daşky gurşawa iň az ýaramaz täsirini ýetirýän desgalary ýasap bileris.
Şeýlelik bilen, dünýäni hemmeler üçin has gowulaşdyrmak üçin in engineeringenerçilik çäklerini öwrenmäge we öňe sürmäge dowam edeliň.
Salgylar we salgylanmalar
Paýlaş ...
