Inerener hökmünde tehnologiýanyň tebigatyň nähili işleýändigini anyklamaga kömek edip biljekdigini bilýärsiňiz.
Radioöne biologiki gözleglere radioaktiwligiň nädip ulanylyp bilinjekdigi hakda pikir edip gördüňizmi? Awtoradiografiýa janly-jandarlary öwrenişimi üýtgetdi.
Bu blog ýazgymda, awtoradiografiýa, onuň taryhy, ulanylyşy we howpsuzlyk aladalary barada bilmeli zatlaryňyzyň hemmesine geçerin.
Bu täze usulyň biologiki gözlegleriň geljegini nähili üýtgedýändigini we nädip kömek edip boljakdygyny öwrenmäge taýyn boluň.
Awtoradiografiýa barada umumy maglumat
Resmi kesgitleme:
Surat filminde ýa-da tabakda şekil öndürip, nusgada radioaktiwligi kesgitlemegiň usuly.
Awtoradiografiýa, ýüz ýyldan gowrak wagt bäri ylmy gözleglerde ulanylýan güýçli şekillendiriş usulydyr.
Awtoradiografiýanyň goşundylary
Awtoradiografiýa köp dürli zatlar üçin ulanylýar:
- Öýjükleriň we dokumalaryň içindäki molekulalaryň ýerleşişi.
- Surat kalibrlemesi.
- Hromosomlaryň uzynlygyna baha bermek.
- Aşakda has köp mysal.
Bu usul, radiolabelli molekulalaryň öýjüklerde ýa-da dokumalarda nirededigini anyklamak üçin has peýdalydyr.
Şeýle hem, gel elektroforezi bilen bölünenden soň DNK bölekleriniň uzynlygyny we sanyny kesgitlemek üçin ulanylyp bilner.
Awtoradiografiýa prosesi
Awtoradiografiýa birnäçe basgançakly prosesdir. Ilki bilen janly-jandarlaryň nusgalary radioaktiwlik bilen bellenýär.
In vitro, nusga DNK, RNK, beloklar ýa-da lipidler ýaly öýjükli bölekleri izolirlemek we dogry radioizotoplar bilen bellik etmek bilen bellik edilip bilner.
“Vivo” -de biologiki nusgalary radioaktiwlik bilen belläp bolýar.
Nusga bellik edilenden soň, bellikli dokuma bölümi awtoradiograf etmek üçin rentgen filminiň ýa-da ýadro emulsiýasynyň gapdalynda goýulýar.
Beta bölejikleri jelatin matrisasynda kümüş bromid kristallaryndan ýasalan fotografiki emulsiýadaky kümüş ionlary bilen täsirleşende, Ag + ionlaryny açýarlar.
Ösüş wagtynda işjeňleşdirilen Ag + ionlary Ag (lar) -a öwrülýär, beta bölejikleriniň ýoluny bellemek üçin Ag (lar) dänelerini galdyrýar.
Awtoradiografiýa ýönekeý usul bolup biler, ýöne hemmeleriň howpsuz bolmagy üçin radioaktiw materiallardan seresap bolmagy talap edýär.
Operatorlar zyýanly radiasiýadan goramak üçin dogry çäreleri görmelidirler.
Maslahat: Gerek bolsaňyz, ýazgy düwmesini açyň. Iňlis dili (ýa-da hindi aksenti) bilen tanyş däl bolsaňyz, sazlamalar düwmesinde “awtomatiki terjime” saýlaň. Halaýan diliňiz terjime edilmezden ozal wideonyň diline basmaly bolmagyňyz mümkin.
Awtoradiografiýanyň goşundylary
Awtoradiografiýa köp dürli biologiki gözleglerde ulanyp boljak usuldyr.
Bu makalada DNK barmak yzy we genetiki derňew ýaly awtoradiografiýanyň iň möhüm ulanylyşy, metabolizmi, farmakokinetikany we newrobiologiýany öwrenmek üçin nähili ulanylýandygy barada umumy maglumat berler.
DNK Barmak yzy we genetiki derňew
Awtoradiografiýa, kazyýet işini, atalyk jedellerini we immigrasiýa ýagdaýlaryny üýtgeden DNK barmak yzynyň esasy bölegi.
Belli bir DNK yzygiderliligini baglanyşdyrmak üçin zynjyrlary ulanyp, soň bolsa baglanyşyk zolaklaryny görmek üçin awtoradiografiýa ýaly dürli kesgitleme usullaryny ulanýar.
Jel elektroforezi we jel bilen aragatnaşykda galan film döredilenden soň, Jeffreý birnäçe gara zolakly awtoradiogram aldy.
Bu garaňky zolaklar DNK-nyň zonada gabat gelýän yzygiderliligi bolan bölümlerdi.
Awtoradiografiýa, atalyk ýagdaýlarynda genetiki bellikler hökmünde ulanylýan DNK massiwindäki awtoradiograflardaky radiasiýa mukdaryny seljermek üçin hem ulanylyp bilner.
Bu usul gözlegçilere rentgen filminde DNK-nyň aýratyn böleklerini görmäge mümkinçilik berýär. Bu öýjükleriň haçan we nirede emele gelýändigi barada möhüm maglumatlary berýär.
https://www.sciencedirect.com/topics/agricultural-and-biological-sciences/autoradiography
Metabolizm we farmakokinetika
Awtoradiografiýa, dokuma salynýan organiki birleşmelerdäki radioaktiw izotoplaryň işjeňligini yzarlamak arkaly ösümlikleriň we haýwanlaryň alyş-çalşyny öwrenmek üçin ulanyldy.
Radioaktiw maddanyň metabolik ýoluna goýlandan, reseptor ýa-da ferment bilen baglanyşdyrylandan ýa-da nuklein kislotasyna gibridlenenden soň dokumada ýa-da öýjükde nirededigini anyklamak üçin ulanylyp bilner.
Autoradiografiýa, radiolabelli dermanyň bedeniň nirededigini we reseptor bilen näderejede baglanyşýandygyny bilmek üçin hem ulanylyp bilner.
Mysal üçin, awtoradiografiýa köplenç nuklein kislotalaryň garyşmagyny öwrenmek we farmakokinetiki gözlegler üçin serumdaky radiolabelli dermanlaryň mukdaryny ölçemek üçin ulanylýar.
Newrobiologiýa
Newrobiologiki gözleglerde nerw ýollaryny we reseptorlary öwrenmek üçin awtoradiografiýa we radio bellikli birleşmeler ulanylýar.
Gözlegçiler beýnide radioaktiw bellikli birleşmeleriň nähili paýlanýandygyny görüp, beýniniň kadaly we adaty işlemeginiň mehanizmleri barada has köp zat öwrenip bilerler.
Beloklaryň lokalizasiýasy
Öýjüklerde beloklaryň nirededigini bilmek üçin awtoradiografiýa hem ulanylyp bilner. Bu ýagdaýda bir beloga radioaktiw izotop goşulýar we bellikli belok öýjüklere goýulýar.
Öýjükler bejerilýär we surata düşürmek üçin film ýa-da tabak goýýarlar. Bu bellikli belogyň öýjükdedigini görkezýär. Bu, alymlara öýjüklerdäki dürli beloklaryň nähili işleýändigini we olaryň nähili dolandyrylýandygyny öwrenmäge mümkinçilik berýär.
Reseptoryň lokalizasiýasy
Awtoradiografiýa öýjükleriň içindäki reseptorlary tapmak we olaryň işleýşini öwrenmek üçin hem ulanylyp bilner. Bu ýagdaýda reseptorlary bellemek üçin radioaktiw bag ulanylýar. Öýjükler gaýtadan işlenýär we surata düşürmek üçin film ýa-da tabak goýulýar.
Bu bellikli reseptorlaryň öýjükleriň içinde nirededigini görkezýär. Bu, gözlegçileriň reseptorlaryň nirededigini we öýjük signalizasiýasynda we öýjükleriň edýän beýleki işlerinde nähili rol oýnaýandygyny öwrenmäge mümkinçilik berýär.
Radioligand baglanyşyk barlaglary
Radioligand baglanyşdyryjy gözleglerde, köplenç ligandalaryň we reseptorlaryň bilelikde işleýändigine seretmek üçin awtoradiografiýa ulanylýar. Bu programmada radioaktiw bag öýjükler ýa-da dokumalar bilen garylýar we bagyň reseptorlar bilen näderejede baglanyşygyny ölçemek üçin awtoradiografiýa ulanylýar.
Bu gözlegçilere ligandalar bilen reseptorlaryň özara täsiriniň tizligini we güýjüni öwrenmäge we bu täsirleri üýtgedip biljek dermanlary ýa-da beýleki birleşmeleri tapmaga mümkinçilik berýär.
Awtoradiografiýanyň alternatiwalary
Awtoradiografiýa, bir zadyň içinde radioaktiwligiň bardygyny ýa-da ýokdugyny anyklamagyň umumy usulydyr.
Radioöne radioaktiw izotoplary tapmagyň we ölçemegiň başga-da birnäçe usuly bar we olaryň käbiri has duýgur we çözgüdi bar.
Suratly plastinka awtoradiografiýasy
Imaging Plate (IP) awtoradiografiýasy, nusgalary seljermegiň ýönekeý, weýran ediji usulydyr
Uly ölçegleri iki ölçegde surata alyp biler we aktinidler we beýleki radioaktiw nuklidler üçin pes kesgitleme çäkleri bar.
Radioaktiw izotop tarapyndan berlen radiasiýa saklaýjy fosfor ekrany bilen tutulýar, soňra skaner tarapyndan okalýar we sanly şekile öwrülýär.
Elektron mikroskopiýa (SEM)
Elektron mikroskopiýany skanirlemek (SEM), mikroskopik obýektleriň ýokary çözgütli suratlaryny döretmek üçin elektron şöhlesini ulanýan usuldyr.
SEM radioizotoplaryň nusgalarda nädip ýaýrandygyny görmek üçin hem ulanylyp bilner.
Nusga elektrik toguny geçirýän material bilen örtülendir we elektron şöhlesi ýokary çözgütli we oňat kontrastly şekilleri döretmek üçin nusganyň üstünde skanerleýär.
https://en.wikipedia.org/wiki/Scanning_electron_microscope
Ion köpçülikleýin spektrometri (SIMS)
Ikinji Ion Mass Spektrometri (SIMS), mikrondan has kiçi izotoplary tapmak we surata almak üçin ulanylýan usul.
Bu usul üçin, ikinji derejeli ionlaryň çykmagyna sebäp bolýan nusgada ýokary energiýa ionlarynyň şöhlesi atylýar.
Soňra köpçülik spektrometri, bu ionlara seredip, nusgada nirede we näçe izotopyň bardygyny bilmek üçin ulanylýar.
Fosfor ekrany awtoradiografiýasy
14C-PMMA usulyny ulanyp, “Fosfor” ekrany awtoradiografiýasy, bir zadyň näderejede gözenekdigini we gözenekleriniň nämedigini anyklamak üçin radioaktiw izotop ulanýan usuldyr.
Bu usul üçin PMMA rezini nusganyň töweregine guýulýar, soňra radioaktiw izotopa sezewar bolýar.
Soňra nusga, radioaktiw zyňyndylary alýan fosfor ekrany arkaly şekillendirilýär.
Beýleki alternatiwalar
Bu usullardan başga-da, awtoradiografiýa üçin umumy alternatiwalar hem bar:
- Suwuk sintilýasiýa sanamak, duýgur we mukdar taýdan beta we alfa çykaryjy izotoplaryň pes derejesini ýüze çykarmak we ölçemek üçin usuldyr.
- Gamma sanamak, dürli nusgalarda gamma zyňyndylarynyň mukdaryny tapmak we ölçemek üçin ulanylýar.
Beloklary bellemek we kesgitlemek
Awtoradiografiýa, radiolabelli beloklar ýaly nusgada eýýäm bar bolan radioaktiw çeşmeleri ulanýan şekillendiriş görnüşidir.
Belok sintezi wagtynda 35S-metionin, 3H-leýsin ýa-da 14C-aminokislotalar ýaly radioaktiw izotoplar gyzyklanma belogyna goşulyp bilner.
Bu bellikli beloklary tapmak we ölçemek üçin awtoradiografiýany ulanmaga mümkinçilik berýär.
Bu usul, adaty bolmadyk beloklary tapmak ýa-da beloklaryň ýasalandan soň üýtgemegine seretmek üçin has peýdalydyr.
Bilelikdäki immunopripsitasiýa we örtükli gözlegler arkaly beloklaryň biri-biri bilen nähili täsirleşýändigini anyklamak üçin awtoradiografiýa hem ulanylyp bilner.
DNK bellemek we kesgitlemek
Kükürt-35 (35S), wodorod-3 (3H), uglerod-14 (14C), ýod-125 (125I) we fosfor-32 (32P) ýaly radioaktiw izotoplary DNK molekulasyna goşmak bilen awtoradiografiýa hem ulanylyp bilner. Bellemek we DNK tapmak.
Mysal üçin, N15- ýa-da deoksitimidin trifosfat (dTTP) ýaly nukleozidlere 32P we 35S goşup bolýar, soň bolsa DNK molekulalaryny bellemek üçin ulanylyp bilner.
Olaragyň ýaýramagynyň gözleglerinde, 14C belgili 3H-timidini ýa-da timidini hem ulanyp bilersiňiz.
Awtoradiografiýa 32P-radiolabelli oligonukleotidleriň DNK-ny düzeltmek üçin nähili ulanylýandygyny bilmek üçin hem ulanylyp bilner.
Radiasiýa howpsuzlygy we gözleg sazlamasy
Awtoradiografiýa, bir nusgada radiolabelirlenen beloklary, DNK we beýleki bölekleri görmek we hersiniň näçeräkdigini anyklamak üçin biologiki gözleglerde ulanylýan usuldyr.
Bu bellikli dokumanyň bir bölegini surat filminiň ýa-da emulsiýanyň gapdalynda goýmagy öz içine alýar. Bu awtoradiograf döredýär.
Öýjükleriň ýa-da organelleriň içindäki ýa-da daşyndaky ýaly kümüş däneleriň nirededigini bilmek üçin awtoradiograflara mikroskop arkaly seredip bolýar.
Gözleglerde radioaktiw materiallary ulananyňyzda howpsuz bolmagyň birnäçe usuly bar.
- Radioaktiw materiallaryň ulanyljak ýerlerini bellemek we bellemek.
- Laboratoriýada iýip-içip ýa-da çilim çekip bilmersiňiz.
- Dökülen gaplar we suwuklygy siňdirýän örtük ulanmak.
- Ot alyp bilýän materiallar bilen işleýän wagtyňyz tüsse kapotlaryny ulanmak.
- Laboratoriýa palto, ellik we howpsuzlyk äýnegi ýaly şahsy gorag enjamlaryny geýmek.
- Surüzlere göz aýlamak we ulanylandan soň arassalamak.
- Radioaktiw galyndylary kanuna laýyklykda dogry usulda goýmak.
Film bilen göni awtoradiografiýa, radionuklidleriň zyňyndy energiýasynyň netijesiz geçirilmegi bilen duýgurlykda çäklidir.
Netije
Awtoradiografiýa barada öwrenip gutaranymyzda, bir zat düşnüklidir: biologiki gözleglerde radioaktiwligiň güýjüni inkär edip bolmaz.
Awtoradiografiýa, alymlaryň ýüz ýyl mundan ozal tapan pursatyndan häzirki güne çenli genetika we newrologiýa ýaly ugurlarda ulanylanda, tebigat hakda köp zat öwrenmäge kömek etdi.
Poweröne ýadyňyzdan çykarmaly däldiris, güýçüňiz köp bolsa, jogapkärçiligiňizem köp.
Awtoradiografiýa zatlary tapmagyň güýçli usulydyr, ýöne radiasiýa täsiriniň öňüni almak üçin ony ünsli we seresaplylyk bilen ulanmaly.
Inerener hökmünde, daş-töweregimizdäki dünýä hakda has giňişleýin öwrenmek üçin awtoradiografiýa ýaly täze usullary ulanyp, ylymyň iň soňky ýerinde işlemek üçin seýrek bir mümkinçilik bar.
Howpsuzlyga gözegçilik etmek we mümkin bolan zatlaryň çägini basmak bilen, bu ajaýyp tehnologiýanyň ýakyn ýyllarda täze açyşlara alyp barjakdygyna göz ýetirip bilersiňiz.
Şonuň üçin çykyň, gözläň we ajaýyp awtoradiografiýa dünýäsini açyň - mümkinçilikler çäksiz!
Paýlaş ...
