Öz-özi hereket edýän awtoulag rewolýusiýasy dünýäni güýçli basyp aldy we Google we Tesla ýaly kompaniýalar bazaryň bir bölegini almaga synanyşýarlar.
Transportationöne bu transportyň geljegi we has möhümi, geljegiň inersenerleri üçin nämäni aňladýar?
Dünýä transportyň täze eýýamyna gadam basansoň, in engineeringener okuwçylary we hünärmenleri öz-özi sürýän awtoulaglaryň tehnologiýasyna we gelejek üçin nämäni aňladýandygyna düşünmeli.
Geliň, öňümizdäki ýol täze pikirlerden we mümkinçiliklerden doly öz-özüni dolandyrýan awtoulaglar dünýäsine çümeliň.
Awtonom ulaglara düşünmek
Resmi kesgitleme:
Patholuny meýilleşdirip we meýilnamasyny adam gatyşmazdan ýerine ýetirip bilýän ulag.
Awtoulag serişdesi sürmek üçin gaty ýadasaňyz ýa-da işe barýan ýolda uklamak isleseňiz ajaýyp. Oturyň we maşynyň hemme zady etmegine rugsat beriň. "Günorta seýilgäh" sergisiniň bu bölümini kim gördi?
Bolýar, düşündirişe gaýdyp geliň:
Özbaşdak ulag, datçikleri, kameralary, radary we emeli intellekti (AI) bolup, adam kömegi bolmazdan işlemäge mümkinçilik berýän awtoulagdyr.
Bu tehnologiýa, bortdaky we uzakdaky enjamlaryň we programma üpjünçiliginiň utgaşmasy bolup, ulag serişdesini adam operatory fiziki taýdan dolandyrmazdan ýa-da oňa gözegçilik etmezden sürüp bilýär.
Awtonom ulag tehnologiýasy awtoulaglary has ygtybarly edip biler, adamlary ýaralanmazlygy we hatda jany halas edip biler. Emma doly awtonom ulaglaryň köpüsi tarapyndan ulanylmazdan ozal çözülmeli köp meseleler bar.
Awtonom ulag derejeleri
Edip biljek zatlaryna esaslanyp, awtonom ulaglar bäş derejä bölünýär.
Ine, derejeleriň sanawy:
- 0-njy dereje: Sürüji awtoulag sürmek bilen baglanyşykly hemme zada jogapkärdir.
- 1-nji dereje: Awtoulagda kruiz dolandyryşy ýa-da ýoluňyzda galmaga kömek etmek ýaly bir awtomatlaşdyrylan ulgam bar, ýöne sürüji ähli zatlara jogapkärdir.
- 2-nji dereje: Ulagda iki ýa-da has köp awtomatlaşdyrylan ulgam bar, olar adaptasiýa kruiz dolandyryşy we ýoluňyzda galmaga kömek edýär.
- Sürüji henizem ulaga gözegçilik etmek we zerur bolsa gözegçilikde saklamak üçin jogapkärçilik çekýär.
- 3-nji dereje: Awtoulag sürüjileriň köpüsine ideg edip biler, ýöne sürüji awtoulag islese islendik wagt almaga taýyn bolmaly.
- 4-nji dereje: Ulag käbir ýagdaýlarda özüni sürüp bilýär we adamyň kömegine mätäç däl. Theöne awtoulagda rul we adam sürüjisiniň zerur bolsa ulanyp biljek pedallary bolup biler.
- 5-nji dereje: Ulag doly öz-özüni dolandyrýar we adamyň kömegine mätäç däl.
Awtomatlaşdyrmagyň derejeleri barada has giňişleýin maglumat üçin:
https://en.wikipedia.org/wiki/Self-driving_car
Awtonom ulaglaryň häzirki ýagdaýy
Muny ýazan pursatymda ABŞ-da kanuny sürüp boljak doly awtonom ulag ýok.
Şeýle-de bolsa, diňe bölekleýin öz-özüni sürýän ulaglar bar. Mysal üçin, käbirlerine adaptasiýa kruiz dolandyryşy bar we öz ýollarynda galmaga kömek edýär.
Awtoulag öndürijileri we tehnologiýa kompaniýalary ýakyn wagtda doly hereket edýän awtoulaglary köpçülige elýeterli etmegiň üstünde işleýärler.
Awtonom ulag tehnologiýasy
Awtonom ulaglar daş-töweregini duýmak we karar bermek üçin dürli tehnologiýalary ulanýarlar.
Öz-özi sürýän awtoulaglarda ulanylýan tehnologiýalaryň käbiri:
- Sensorlar: Awtonom ulaglar daş-töweregini görmek we düşünmek üçin beýleki datçikler bilen bir hatarda kameralary, radarlary we LiDAR-ny ulanýarlar.
- Emeli intellekt: Awtonom ulaglar datçigiň maglumatlaryny seljerýär we çylşyrymly algoritmlere we maşyn öwreniş ulgamlaryna esaslanýar.
- Kartalaşdyrmak: Sensorlaryndan maglumatlary ulanyp, öz-özi sürýän awtoulaglar daş-töwereginiň kartasyny düzýär we yzarlaýar.
Awtonom awtoulaglar kamera tehnologiýasynyň kömegi bilen ýol belliklerini we belliklerini okap bilerler.
Lightagtylygy kesgitlemek we Ranging (LiDAR) ulgamlary, öz-özüni sürýän awtoulaglar bilen daş-töwereginiň 3D kartasyny düzmek üçin ulanylýar.
Awtonom ulaglar üçin kynçylyklar
Özbaşdak hereket edýän awtoulaglaryň köpçülikleýin öndürilmegi başlamazdan ozal çözülmeli birnäçe mesele bar. Bu meseleleriň arasynda:
- Tehnologiýadaky ösüşler: Awtonom ulaglary has ygtybarly we ygtybarly etmek üçin AI we sensor tehnologiýasynda has köp ösüş gerek.
- Daşky gurşaw: Öz-özi sürýän awtoulaglar ýagyş we gar ýaly dürli howa şertlerinde howpsuz işlemeli.
- Düzgünnama: Häzirki wagtda öz-özi sürýän awtoulaglar üçin federal düzgünler ýok we her ştatyň ulanylyşyny düzgünleşdirmegiň öz usuly bar.
- Awariýa jogapkärçiligi: Awtonom ulag heläkçilige uçran halatynda kimiň günäkär boljakdygy belli däl.
Bu köpçülikleýin önümçilik başlamazdan ozal çözülmeli çylşyrymly hukuk meselesidir.
Awtonom ulaglary gurmak
Özüni sürýän awtoulag ýasamak üçin programma üpjünçiligi we apparat bölekleri hem bolmaly.
Programma üpjünçiligi komponenti, datçikden we giriş maglumatlaryndan sürüjilik görkezmelerini döretmek üçin kompýuter ylymlaryny, maşyn öwrenmegi we çuňňur öwrenmegi talap edýär.
Sürüji görkezmeleriniň hakyky awtoulagda ýerine ýetirilmegi üçin enjam bölegi datçiklere, kameralara we beýleki böleklere birleşdirilmelidir.
Mundan başga-da, awtonom ulaglar obýekti kesgitlemek we kesgitlemek ýaly ähli özbaşdak funksiýalar üçin çylşyrymly programma üpjünçiligini talap edýär.
Jemgyýetçilik ýollarynda öz-özi sürýän awtoulaglary goýanyňyzda howpsuzlygy hem göz öňünde tutmalydyr.
Başarnyklar we kärler
Awtonom ulag inereneri bolmak, kompýuter ylymlarynda, elektrik ýa-da mehaniki in engineeringenerçilikde, robot, sensor ulgamlarynda we maşyn öwrenmekde uly tejribe talap edýär.
Adatça, degişli iş tejribesi ýa-da tejribe geçmek bilen bir hatarda kompýuter in engineeringenerçiligi, mehatronika in engineeringenerçiligi ýa-da informatika ýaly ugurlar boýunça bakalawr derejesi talap edilýär.
Käbir işler baglanyşykly ugurda magistr ýa-da doktorlyk derejesini talap edip biler.
Iş jogapkärçiligi
Awtonom awtoulag inereneriniň iş wezipeleri programma üpjünçiliginiň algoritmlerini taslamak we durmuşa geçirmek, datçik ulgamlaryny ýasamak we birleşdirmek, awtonom hereketlendiriş ulgamlaryny barlamak we baha bermek we howpsuzlyk düzgünlerine eýerýändigine göz ýetirip biler.
Inersenerler öz ugrundaky soňky ösüşler we tendensiýalar bilen yzygiderli hereket etmeli we hemişe başarnyklaryny we bilimlerini ýokarlandyrmak üçin işlemeli.
Bilim we okuw
Awtonom ulaglarda kär almak üçin zerur hünärleri we bilimleri almak üçin adamlar robot, mekatronika ýa-da awtonom ulaglarda ýöriteleşdirilen programmalary hödürleýän uniwersitetlerden bilim alyp bilerler.
Şeýle hem, “Coursera”, “Udacity” we “edX” ýaly awtonom ulag in engineeringenerçiliginde şahadatnamalary we derejeleri hödürleýän köp sanly onlaýn kurslar we çeşmeler bar.
Şeýle hem, konferensiýalara gitmek we öz ugruňyzdaky beýleki hünärmenler bilen aragatnaşyk gurmak size gymmatly düşünjeleri berip biler we karýeraňyza çykmaga kömek edip biler.
Awtonom ulaglarda bazar meýilleri
Öňümizdäki birnäçe ýylda öz-özi sürýän awtoulaglar üçin dünýä bazarynyň köp ösmegine garaşylýar.
2020-nji ýylda bazaryň bahasy 76,13 milliard dollar bolup, 2021-nji ýyldan 2030-njy ýyla çenli ýyllyk ösüş depgini (CAGR) 40,1 göterim bilen 2030-njy ýyla çenli 2161,79 milliard dollara ýeter diýlip çaklanylýar.
Akylly şäherleriň ösmegi, infrastrukturanyň we birikmegiň ösmegi we awtonom ulaglara bolan islegiň artmagy ýaly birnäçe faktor bu ösüşe itergi berýär.
Bölüm
Awtonom awtoulag bazary awtomatlaşdyryş derejesi we ulagyň görnüşi ýaly birnäçe faktorlara esaslanyp bölünip bilner.
- Awtomatlaşdyrmagyň derejesi: Edip biljek zatlaryna esaslanyp, awtonom ulaglary bäş kategoriýanyň birine goýup bolýar
5-nji dereje doly özbaşdak we adamyň kömegine mätäç däl. Awtoulag näçe awtomatlaşdyrylan bolsa, şonça-da köp pul sarp etmek ähtimallygy ýokarydyr. 2021-nji ýylda ýarym awtonom bazar segmenti dünýä bazarynyň esasy bölegi boldy.
- Awtoulag görnüşi: Awtonom ulaglar bazarynda 2021-nji ýylda bazaryň esasy bölegini emele getirýän ýolagçy awtoulaglary agdyklyk edýär.
Şeýle-de bolsa, awtonom ýük awtoulaglaryna we awtobuslara, esasanam logistika we jemgyýetçilik ulaglarynda ulanmak üçin isleg artýar.
Bazardaky esasy kompaniýalar
Birnäçe uly kompaniýa öz-özüne sürýän awtoulaglar bazarynda öňde barýar.
- Volkswagen AG.
- “Toyota Motor Corporation”.
- “Ford Motor Company”.
- “General Motors” kompaniýasy.
- BMW topary.
- Daimler AG.
- “Volvo” awtoulag korporasiýasy.
- Tesla Inc.
- Audi AG.
- Honda Motor Co., Ltd.
Bu kompaniýalar awtonom ulaglar üçin täze tehnologiýalary oýlap tapmak üçin gözleg we ösüş üçin köp pul sarp edýärler
Bazaryň geljegine uly täsir eden bolsa gerek.
Suwasty awtonom ulaglar
Özbaşdak suwasty ulag (AUV), ýerüsti adamdan hemişe gözegçilik etmezden, suwuň aşagynda aýlanyp bilýän pilotsyz, birleşdirilmedik robotdyr.
AUV-ler köplenç okeanda gözleg üçin ulanylýar, ol ýerde gözleg, nusga almak we maglumat ýygnamak üçin ulanylýar.
Gämide ýa-da gury ýerde işleýänler olary programma edip ýa-da dolandyryp bilerler. Kameralar, sonar we çuňluk datçikleri ýaly nusga almak we gözlemek üçin dürli gurallary göterýärler.
Güýç we hereket
AUV-ler zarýad alyp bolýan ýörite batareýalar, ýangyç öýjükleri ýa-da gün panelleri bilen işleýär, şonuň üçin uzak wagtlap özbaşdak işläp bilerler.
Gämileriň edip bilmeýän ýerine gidip bilerler, sebäbi çuň suwlara girip bilýärler. Bu, has uly gämileriň gidip bilmeýän ýerlerini öwrenmek üçin peýdaly edýär.
AUV-lerde suwdan çalt we takyk geçmäge mümkinçilik berýän hereketlendiriji ulgamlar bar.
Goýmalar
AUV çeýe we köp dürli zatlar üçin ulanylyp bilner, meselem:
AUV-ler deňiz düýbüni barlamak we suwuň hilini, temperaturasyny we duzlulygyny ölçemek üçin ulanylýar.
AUV-ler nebitiň dökülmegine gözegçilik etmek, merjen gaýalarynda üýtgeşmeler tapmak we hapalanmagyň nireden gelýändigini anyklamak üçin ulanylyp bilner.
Harby amallar: AUV-ler minalardan goramak, aňtaw ýygnamak we suwasty gämileri yzarlamak üçin ulanylyp bilner.AUV-ler turbageçirijileri barlamak we goldamak üçin deňizdäki nebit-gaz pudagynda ulanylýar
Gämi duralgalaryny barlamak üçin gämi pudagynda hem ulanylýar.
Awtonom ulaglarda howpsuzlyk we jogapkärçilik
Roadolda özbaşdak hereket edýän awtoulaglaryň sanynyň köpelmegi bilen howpsuzlyk we kimiň jogapkärdigi baradaky soraglar has möhüm boldy.
Awtonom ulag bilen awariýa ýüze çyksa, kimiň günäkärdigini we zyýanyň kim üçin tölenmelidigini anyklamak kyn.
Dürli ýerlerde awtonom ulag bilen baglanyşykly heläkçilige kimiň jogapkärdigi barada dürli kanunlar we düzgünler bar we awtonom ulag bilen baglanyşykly heläkçilik ýüze çykan halatynda jogapkärçiligiň nähili kesgitlenjekdigi barada entek takyk ylalaşyk ýok.
Awtoulag heläkçiliginiň jogapkärçiligi
Awtonom awtoulag heläkçilige uçranda, awtoulag öndürijisi zyýanyň öwezini tölemeli bolup biler. Munuň sebäbi heläkçiligiň awtomatlaşdyrylan sürüjilik ulgamynyň seresapsyzlygy sebäpli bolup biler.
Kanun bu awtoulaglary öndürýänleriň awtomatlaşdyrylan sürüjilik ulgamy sebäpli ýüze çykan her bir heläkçilige jogapkärdigini aýdyp biler.
“Volvo”, “Mersedes” we “Google” ýaly awtoulag kompaniýalary awariýa doly awtonom awtoulaglaryndan biri sebäpli ýüze çykan halatynda jogapkärçiligiň boljakdygyny habar berdiler.
Selföne öz-özi sürýän awtoulag heläkçilige uçrasa, awtoulagyň ýalňyşlygy bolup bilmejekdigini ýatdan çykarmaly däldir.
Başga bir sürüji tizlik ýaly bir zat eden bolsa, gyzyl çyrany işleden ýa-da oýlanyşyksyz süren bolsa, öz-özi sürýän awtoulagyň ýa-da awtoulagyň sürüjisi günäkär bolmaz.
Bu ýagdaýda öz-özi sürýän awtoulag heläkçilige uçrasa, beýleki sürüjiniň biperwaý bolmagynda günäkär bolup biler ýa-da emläk eýesi howply ýeriň bolmagynda günäkär bolup biler.
Insurancetiýaçlandyryş tölegleri we ýitgiler
Awtonom ulagda heläkçilik ýüze çykansoň, pidalara ätiýaçlandyryş puluny almak has aňsat bolup biler, sebäbi sürüji indi jogapkärçilik çekmeýär.
Awtonom ulag heläkçilige uçrasa, zyýany awtoulag öndürijisi, awtonom ulagyň sürüjisi, üçünji tarap ýa-da heläkçiligiň aýratynlyklaryna we kanunlaryna baglylykda bu taraplaryň kombinasiýasy töläp biler. Heläkçiligiň bolan ýeri.
Bu ugurda has giňişleýin öwrenmek isleýärsiňizmi?
Kazyýetleri ulanyň
| Ulanylan: | Düşündiriş: |
|---|---|
| Şahsy ulag | Özbaşdak hereket edýän awtoulaglar şahsy ulaglar üçin ulanylyp bilnerdi, şonuň üçin adamlar özlerini sürmeli bolmazdylar. Bu, esasanam sürüp bilmeýän, maýyp ýa-da ulaga girip bilmeýän adamlar üçin peýdaly bolup biler. |
| Gezelenç paýlaşmak hyzmatlary | Öz-özi sürýän awtoulaglar adam sürüjilerine bolan zerurlygy azaldýan we ýolagçylar üçin hyzmaty arzanlaşdyryp biljek Uber we Lyft ýaly hyzmatlar üçin ulanylyp bilner. Halk köpçüligi üçin ulag: Öz-özi sürýän awtoulaglar köpçülikleýin ulaglar üçin ulanylyp bilner, sürüjiniň zerurlygy bolmazdan has çalt we ygtybarly bolar. |
| Harytlary eltip bermek | Awtoulag ulaglary adam sürüjilerine bolan zerurlygy azaldýan we eltip bermek prosesinde tizligi tygşytlap biljek harytlary eltip bermek üçin ulanylyp bilner. |
| Senagat transporty | Awtonom ulaglar zawodlar, ammarlar we portlar ýaly senagat şertlerinde harytlary geçirmek üçin ulanylyp bilner. Bu netijeliligi ýokarlandyrar we heläkçilik töwekgelçiligini peselder. |
| Oba hojalygy | Awtonom ulaglar ekerançylykda sürüm meýdanlary, tohum ekmek we ekin ýygnamak üçin ulanylyp bilner. |
| Magdançylyk | Awtonom ulaglar magdan gazyp almakda magdan, buraw we gazmak ýaly hadysalary azaldyp, işiň has netijeli bolmagyna sebäp bolup biler. Awtonom ulaglar harby, ulag, gözegçilik we gözleg ýaly işleri edip bilerdi. |
| Gyssagly kömek hyzmatlary | Öz-özi sürýän awtoulaglar, ýaralananlary hassahanalara äkitmek ýa-da lukmançylyk enjamlaryny daşamak ýaly gyssagly kömek hyzmatlarynda ulanylyp bilner. |
Netije
Görşümiz ýaly, öz-özi sürýän awtoulaglar dünýäsi çalt üýtgeýär we geljekde nähili boljakdygymyzy üýtgetmegi dowam etdirer.
Justöne bu diňe bir tehnologiýa barada däl; umuman jemgyýete nähili täsir etjekdigi barada.
Özbaşdak hereket edýän awtoulaglar, ýaşaýyş we işleýşimizi köp görnüşde üýtgedip biler, meselem, ulag we uglerod zyňyndylaryny azaltmak we täze iş modelleri we iş mümkinçilikleri döretmek.
Eachöne her täze tehnologiýa öz problemalary we ahlak soraglary bilen gelýär.
Awtonom ulag hereketine doly goşulmazdan ozal, jogapkärçilik we ätiýaçlandyryş we käbir ugurlarda işleriň ýitip gitmek ähtimallygy ýaly köp pikir etmeli.
Bu ugurdaky inersenerler we geljekki liderler hökmünde bu meseleleri çözmek we transportyň geljegini hemmelere kömek edip biljek görnüşde düzmeli.
Öňdäki ýol kyn bolup biler, ýöne dogry garaýşymyz bar bolsa we innowasiýa we öňe gidişlige ygrarly bolsak, geljek nesiller üçin has ygtybarly, has täsirli we has durnukly dünýä gurup bileris.
Geliň, pursatlardan peýdalanyp, kynçylyklara ýüzbe-ýüz bolalyň.
Özbaşdak hereket edýän awtoulaglar diňe bir tehnologiki ösüş däl; olar hem jemgyýetçilik, umuman jemgyýete kömek edýändiklerine göz ýetirmek biziň özümize bagly.
In engineenerler hökmünde bu ynkylapyň öňünde durmak üçin özboluşly bir mümkinçiligimiz bar we muny asla kabul etmeli däldiris.
Geljege gözegçilik edýäris, geliň ondan peýdalanalyň.
Paýlaş ...
